Compound Object

Creator: Sharma, Hari

Ranjit Singh Mattu est arrivé au Canada en 1925, à l'âge de 6 ans, avec sa mère. Son père, un fermier, était arrivé en Canada en 1906 en quête d'une vie meilleure. Ils sont arrivés à Vancouver via Hong Kong. Lorsqu'il est venu une seconde fois, il n'a pas pu se rendre directement à Vancouver. Son bateau a accosté aux Etats-Unis, mais les autorités lui ont refusé l'entrée et il a dû se rendre au Japon. Il est venu à Vancouver du Japon. Il n'a éprouvé aucune difficulté à entrer au Canada car ses papiers étaient en règle. Mattu travaillait dans les scieries, près de Nanaimo. Il habitait dans une maison, mais plusieurs autres habitaient dans les cuisines de chantier. Il y avait très peu de familles indiennes à l'époque, au Canada. Il a vécu à Nanaimo jusqu'en 1929. C'est à cette époque que le marché boursier s'est effondré et que les scieries ont perdu leur marché. Ils ont déménagé à Vancouver et ils ont recommencé à zéro dans le domaine du bois sciés. Les Indiens travaillaient d'arrache-pied et croyaient qu'il ne fallait pas demander l'aide sociale. Les membres de la communauté s'entraidaient. Mattu estime qu'il y avait environ 1000 Indiens en Colombie-Britannique à cette époque. La communauté connaissait très peu de problèmes, à l'exception d'un meurtre commis par Sham Kaur, qui a tué son mari sur le bateau après avoir quitté Victoria. Elle est revenue à Vancouver via Hong Kong. Son retour à Vancouver a divisé la communauté. Mattu a étudié à UBC, en économie. Il y avait deux ou trois autres étudiants indiens à l'époque. Il était un bon athlète et il n'avait pas de problèmes à UBC. Il y avait un bon esprit de camaraderie parmi les athlètes. Le rugby était très populaire à l'époque. Les lois de l'immigration ont changé, permettant aux enfants âgés de moins de 18 ans et aux épouses des immigrants de venir au Canada. Mattu a aidé certaines personnes confrontées à des problèmes d'immigration. Son premier emploi fut un emploi d'été, dans une scierie. Il a ensuite démarré son entreprise de bois sciés. Il a ouvert une scierie à Princeton en 1946. Elle était petite et comptait une cinquantaine d'employés qui travaillaient par quarts. Il a également travaillé dans l'aménagement de terrain. Son père a acheté une maison en 1941, mais les voisins étaient mécontents. Les Indiens étaient acceptés au Canada, mais ils ne se mêlaient pas à leurs communautés canadiennes. Ils travaillaient surtout dans les scieries et les entreprises de bois sciés. Il a marié une Canadienne en 1946. Ce n'était pas un mariage arrangé : ils étaient amoureux et furent fiancés pendant deux ans. Leurs parents s'opposaient au mariage. Son père aimait les sports et ne l'a jamais empêché de jouer. Il lisait des livres religieux, mais il n'a pas obligé ses enfants à suivre la tradition. Mattu a même coupé ses cheveux. Les enfants de Mattu ont tous poursuivi des études postsecondaires. Certains ont marié des caucasiens. Ils comprennent le Punjabi mais ne le parlent pas. Son fils a obtenu une bourse d'athlétisme de SFU et il a fait partie de l'équipe. Sa fille a obtenu son baccalauréat en enseignement à SFU mais elle n'enseigne pas. Ils ont très peu d'amis Punjabi. Sa mère a 90 ans. Elle comprend l'anglais. Mattu était très impliqué dans sa communauté au début, mais il s'est retiré par la suite. Il préférait les sports, qui lui ouvraient beaucoup de portes. Il fut entraineur de l'équipe de football pour les championnats canadiens juniors de 1947. Il fut directeur du Club des Lions de la C-B et il a travaillé avec les jeunes. Son diplôme l'a aidé à gagner sa vie et à rencontrer des gens. Il a participé à la mise en œuvre des programmes de levée de fonds de SFU et reçu une lettre de remerciement de la part du Ministre Bennett.;Ranjit Singh Mattu came in 1925 with his mother at the age of 6. His father, a farmer, came to Canada in 1906 looking for a better life. They came via Hong Kong to Vancouver. When he came a second time he, could not get direct ship to Vancouver. He went to the United States but was not allowed to land and was sent back to Japan. From Japan he came to Vancouver. He did not face any immigration problems when he landed in Vancouver as he had all the necessary papers. Mattu was a mill worker living and working near Nanaimo. He had a house there, but others lived in cookhouses. There were very few Indian families in Canada at that time. He stayed in Nanaimo until 1929 when the stock market crash destroyed the market for the mills. They moved to Vancouver and started over from scratch in the wood business. Indian people were hardworking and did not believe in taking welfare. The community members helped each other out. Mattu estimates there were about 1,000 Indian people in B.C. at the time. There were no problems in the community, except one incident in which Sham Kaur killed her husband on the ship just after they left Victoria. She came back from Hong Kong to Vancouver. When she got back to Vancouver it divided the community. He went to UBC and majored in economics. There were two or three other Indian students at the time. He was a good athlete and did not have problems at UBC. There was a feeling of brotherhood among the athletes. Rugby was bigger game at that time. Immigration laws were changed to allow children under 18 and wives to be brought over by immigrants. Mattu helped people with their immigration problems. He took his first job in a mill as a summer job. Then he started his own lumber business. He opened a saw mill in Princeton in 1946. It was a small plant in Vancouver with about 50 employees working in shifts. He also did some land development. His father bought a house in 1941, but the next door neighbors were upset about it. Indian people were accepted in Canada but they did not associate with other communities. They worked primarily in lumber and mill work. In 1946 he married a Canadian woman. It was not arranged marriage. They chose each other and were engaged for 2 years. Their parents were opposed to the marriage. His father liked sports and never stopped him from playing. He used to read religious book but didn't force his children to be traditional. Mattu even cut his hair. Mattu's children all went through higher education. Some of them married white people. They can understand but not speak Punjabi. His son had a scholarship in athletics from SFU and was made a team player of the year. His daughter got a teaching degree from SFU but doesn't work as a teacher. They have very few Punjabi friends. His mother is 90 year old. She understands English. Mattu was initially active in the community but later on he withdrew. He spent more time in athletics. Sports opened the door for him. He coached football for the Canadian Junior championship in 1947. He was Director of the BC Lions Club and involved in helping youth. His degree helped him in his life and helped him meet people. He participated in establishing the SFU fundraising program and received a thank-you letter from Premier Bennett. ;ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੱਟੂ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਕਿਸਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚੰਗਾ ਬਣਾਨ ਲਈ 1906 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੇ ਰਸਤਿਉਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸਿਧਿਆਂ ਆਣ ਲਈ ਸਮੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਪਰ ਉਥੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਪਿਸ ਜਪਾਨ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਉਹ ਮੁੜਕੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਏ ਸਨ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਸੀ ਪੀ ਆਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਉਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਪੜਨ ਗਏ ਜਿਥੇ ਉਹ ਹੀ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਉਹ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵੀ ਪੜੇ ਜਿਥੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇਕੋਨੋਮਿਕਸ ਮੇਜਰ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਡੀਅਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਉਹ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਐਥਲੀਟ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪੜੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੁਨਰ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਨਨੈਮੋ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਲੈ ਲਿਆ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਘਟ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੈਂਪ, ਰੇਲ ਗਡੀਆਂ ਸਭ ਸਾੜ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸੀ ਨੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵੈਲਫੇਅਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਹਰ ਇਕ ਬੰਦੇ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਆਪਣੇ 1000 ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੇਨਕੂਵਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਇਥੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਉਂ ਲਕੱੜਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ ਕੌਰ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਸਮੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਮੁੜਕੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਮੁੜ ਕੇ ਆਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਦੁਫਾੜ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਤਰਮੀਮ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਹੇਠ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕੇਨੇਡਾ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੰਮ ਇਕ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਸਮੇਂ ਛੁਟੀਆਂ ਹੋਣ ਉਤੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਨੇ ਲਕੱੜਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਐਵਨਿਊ ਵਿਚ 1946 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਖੋਲੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਲਾਂਟ ਸੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿਚ 50 ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਘਰ ਉਸਾਰੀ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1941 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਕ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ। ਪਰ ਨਾਲ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਇਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਤਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਲੋਕ ਹੋਰਨਾਂ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ 1946 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਤਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਘਰਦਿਆਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਵਖ ਹੋ ਗਏ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਪੜੇ-ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਗੋਰੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਝ ਤਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਸੈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿਚ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ " ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਟੀਮ ਖਿਡਾਰੀ " ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੇ ਵੀ ਟੀਚਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਸੈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਲਈ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਪੜਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਸਤ ਹਨ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ 90 ਸਾਲ ਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਬਜ਼ਾਰ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਣਜੀਤ ਮੱਟੂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬਧਤ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਪਿਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਵੀ ਕੱਟ ਲਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਲਈ ਅਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਰਾਹ ਖੁੱਲ ਗਏ। 1947 ਵਿਚ ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਬੀ ਸੀ ਲਾਇੰਸ ਕਲੱਬ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਐਸ ਐਫ ਯੂ (ਸੈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ) ਫੰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਬੈਨੇਟ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਮੱਟੂ ਨੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜੀ ਸੀ।

Creator: Sharma, Hari

Mme Bhani Kaur Johal est arrivée au Canada en 1927, à l'âge de 17 ans. Elle est originaire d'une région du Punjab appelée Jandiala, où sa famille possédait des terres. Son mari rêvait de retourner dans leur village après le mariage de leurs enfants. Il avait été lutteur au Punjab. Ses beaux-parents étaient déjà installés au Canada. Elle n'est jamais allée à l'école et s'est mariée à l'âge de 13 ans. Son mari est arrivé au Canada deux années et demie avant elle. Ses enfants sont nés au Canada. Ses beaux-parents avaient signé des contrats avec des scieries pour transporter du bois, une activité très lucrative. De son village, elle s'est rendue à Calcutta en train. Son bateau est arrivé à Vancouver via Shanghai et Victoria. Six ou sept autres Indiens ont fait le voyage avec elle. Personne n'a connu de difficultés à son arrivée. Elle a voyagé en première classe, mais les Indiens à bord devaient préparer leurs repas parce qu'ils étaient végétariens. À Vancouver, elle a habité sur la 2e Avenue. Aucun autre Indien n'était propriétaire de sa maison. Ils ont habité avec une famille élargie. Lorsque ses enfants sont devenus adultes, ils ont quitté le foyer familial. Il n'y avait que 10 ou 15 femmes dans la communauté à son arrivée parce que les immigrants ne pouvaient pas faire venir leurs familles. La vie sociale des femmes se résumait à la maison et au Gurdwara. Elle s'impliquait beaucoup dans les activités du Gurdwara, mais elle n'est jamais devenue membre du comité. Un autre Gurdwara fut bâti sur la 11e Avenue parce que les gens qui n'étaient pas Sikhs ne pouvaient pas faire partie du comité du Gurdwara situé sur la 2e Avenue. On interdisait aux Indiennes de porter leurs vêtements traditionnels, alors elle a choisi de porter des vêtements blancs. Elle a changé son apparence pour adopter le style de vie des Canadiens. Ses enfants ont tous été à l'école. Elle faisait preuve d'une grande ouverture d'esprit et elle a permis à ses enfants de se mêler à la communauté blanche. Certains de ses fils ont marié des femmes caucasiennes. Ses enfants comprennent le Punjabi, mais ils ne peuvent pas le parler. Après la mort de son mari, elle a trouvé un emploi. Dans les scieries, 5-7 personnes habitaient ensemble dans les cuisines de chantier. Ils étaient payés 0,10$ de l'heure. Le vie était difficile et ils travaillaient très dur. Les gens se rencontraient seulement dans les Gurdwaras. Ils passaient tout leur temps à travailler dans les scieries. Elle a connu quelques Indiens qui ont acheté des fermes par paiements différés, mais ils se sont beaucoup endettés. Les Blancs respectaient les personnes originaires de l'Asie du Sud. Elle est allée aux Indes 35 ans après son arrivée au Canada. Son mari n'est pas allé avec elle. Elle se rend aux Indes à chaque année avec ses enfants pour visiter la famille. Elle a vendu ses terres au Punjab avec difficulté et elle a dû porter la cause en cour.;Mrs. Bhani Kaur Johal came at the age of 17 in 1927. The region they came from in the Punjab is called Jandiala. Their families had land there. Her husband had a dream that after their children got married they would go back to their village. He had been a wrestler in the Punjab. Her in-laws were already settled in Canada. She never went to school and was married at the age of 13. Her husband came to Canada 2 ½ years before she did. Her children were all born in Canada. Her in-laws had contracts with mills, trucking lumber, which was a good business. From the village they traveled by train to Calcutta. Their ship came via Shanghai, Victoria and then Vancouver. Six or seven other Indians made the trip with her. Nobody faced any problem on landing. She traveled 1st class but the Indians on board all cooked their own food because of being vegetarians. In Vancouver, she lived on 2nd Avenue. No other Indian people owned their own house. They lived in an extended family. When her children grew up they moved away from the rest of the family. There were only 10 to 15 women in the community when she arrived because men immigrants had not been allowed to bring their families. The social life of the women was centered on their houses and the Gurdwara. She was actively involved in Gurdwara activities but never became the member of the committee. Another Gurdwara was built on 11th Avenue because non-Sikh people were not allowed to serve on the 2nd Avenue Gurdwara committee. Indian women were not allowed to wear traditional clothes so she took on white clothing. She changed herself to fit a Canadian lifestyle. Her children all have an education. She was open-minded and allowed her children to mix with the white community. Some of her sons are married to white women. Her children understand Punjabi but cannot speak it. After the death of her husband she worked. In the mills, 5-7 people lived together or in cookhouses. They were paid 10¢ an hour. They worked very hard but life was difficult. People used to meet in the Gurdwaras only. They spent all their time working in the mills. She knew some Indians who bought farms on installment, but they got into a lot of debt. White people respected the South Asian people. She visited India after 35 years in Canada. Her husband didn't go with her. She and her children go to India every year and are in touch with relatives there. She sold her land in the Punjab with difficulty by fighting the case in court.;ਭਾਨੀ ਕੌਰ ਜੌਹਲ 1927 ਵਿਚ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ੳਥੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸੁਫਨਾ ਸੀ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਿਸ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ । ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲੜਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਨੀ ਕੌਰ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪ ਕਦੀ ਵੀ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਨ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਵਿਆਹ ਉਨਾਂ ਦਾ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਢਾਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨਾ ਦੇ ਪਤੀ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਠੇਕਾ ਹੁੰਦਹ ਸੀ ਅਤੇ ਲੰਬਰ ਵਿਚ ਟਰੱਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਚੰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਰੇਲਗਡੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਕਲਕੱਤੇ ਆਏ। ਉਨਾਂ ਦਾ ਸਮੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ੰਗਈ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਸਫਰ ਕੀਤਾ। ਸਮੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 6-7 ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਵੈਨਕੂਵਰ ੳਤਰਨ ਉਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਊ ਉਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਵਖ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਕੋਈ 10-15 ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਔਰਤਾ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਨੀ ਕੌਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਕਦੀ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ 11 ਐਵਨਿਊ ਉਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ 2 ਐਵਨਿਊ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗੇਆ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਪੜੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚਣ ਉਤੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਪੜੇ ਬਦਲ ਲਏ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਵਰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲਿਆ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਆਪ ਖੁਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਦਿਤਾ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਗੋਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਝ ਤਾਂ ਸਕਦੇ ਨੇ ਪਰ ਬੋਲਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸੁਵਰਗਵਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ 10 ਸੈਂਟ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਕੁ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਲੀਜ਼ ਉਤੇ ਲਏ ਫਾਰਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚ ਡੁਬ ਗਏ। ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਨੀ ਕੌਰ 35 ਸਾਲਾਂ ਬਾਦ ਭਾਰਤ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕਦੀ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇੰਡੀਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਨੀ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਕੇਸ ਲੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਸਕੇ ਸਨ।

Creator: Sharma, Hari

Jag Singh Uppal est arrivé au Canada en 1926 avec sa mère et son frère alors qu'il était encore bébé. Comme il s'agissait de la famille d'un résident permanent, ils ont pu se procurer un visa facilement. Uppal est allé à l'école sur la 2e Avenue, où les jeunes enfants blancs intimidaient les enfants indiens en arrachant leur turban et en leur tirant les cheveux. Puis un jour, une personne originaire du village d'Uppal lui a coupé les cheveux. Le père d'Uppal est décédé alors qu'il était en 10e année et il a dû quitter l'école pour aller travailler. Son père était propriétaire d'une petite entreprise qui vendait du bois mais après son décès, en 1940, la famille n'a pu maintenir l'entreprise. Uppal a trouvé un emploi à la scierie : il avait 14 ans. Sept ans plus tard, il est rentré aux Indes pour se marier et sa femme est venue au Canada avec lui. Uppal a travaillé aux scieries de Kapoor et de Sohan Gill, qui a vendu sa scierie en 1968. Uppal a ensuite acheté des appartements ainsi que sa propre scierie. En 1950, le gouvernement canadien a permis aux immigrants de parrainer 50 personnes par année. Les deux demandes présentées par Uppal la première année furent approuvées. En 1959, on a implanté un système de quotas permettant aux immigrants de parrainer leurs frères et leurs sœurs. Uppal s'est impliqué dans des activités politiques dès son enfance, notamment pour l'indépendance des Indes et le droit de vote pour les Indiens vivant au Canada. Les Indiens ont obtenu le droit de vote en 1947. Auparavant, seul le parti communiste et le CCF étaient disposés à l'égard des Indiens. La communauté a dû faire connaître ses besoins auprès des autres partis. Ils se sont également battus pour obtenir le droit de pratiquer le droit et la médecine. La communauté a fondé la East Indian Youth Association. Pendant les années 1930 et 1940, la vie était très difficile en raison de la dépression économique. Les Indiens n'avaient pas de maison, ils gagnaient seulement 0,10$ de l'heure et le taux de chômage était très élevé. La communauté indienne travaillait très fort : les Indiens ont réussi à trouver du travail dans les scieries et sur les fermes. Ils n'occupaient pas d'emploi au sein du gouvernement ou dans des entreprises comme la BC Electric. Ils faisaient toutefois partie d'organisations syndicales. Le racisme n'était pas trop présent dans la vie quotidienne, mais les Indiens ne bénéficiaient pas de droits légaux. Dans les journaux, on les nommait « les Hindous ». Les Indiens ne pouvaient pas acheter une maison dans le quartier British Properties [à Vancouver Nord]. En 1965, Uppal a acheté une maison pour ses cousins mais quelques jours plus tard, l'agent d'immeuble lui a annoncé que ses voisins blancs étaient mécontents et qu'ils avaient porté plainte. Cette histoire a fait la une du journal Vancouver Sun, qui a également publié un éditorial en faveur d'Uppal. Pour sa part, le journal The Province a publié un article malveillant sur les familles indiennes, disant qu'elles étaient trop nombreuses. Il a reçu des appels téléphoniques harassants. Au début, la plupart des immigrants indiens étaient des hommes célibataires vivant dans les cuisines de chantier des scieries. Les gens mangeaient dans ces cuisines et dormaient dans des dortoirs. Chaque Punjabi était associé à sa cuisine de chantier particulière. Certaines cuisines étaient Malwai et d'autres, Duaba. La communauté était composée surtout de Jats [un groupe ethnique], dont la plupart étaient sikhs. Quelques-uns étaient musulmans ou hindous. En 1939, environ 300 personnes ont reçu une ordonnance d'expulsion avec ordre de tirer pour tuer. La communauté a amassé des fonds pour tenter de les aider. Selon un recensement du Gurdwara en 1942, 1600 Indiens habitaient au Canada. Il y a eu une autre vague d'immigration en 1967. Ces Indiens appréciaient leur vie au Canada, mais certains ne semblaient pas vouloir accepter la culture canadienne. Les enfants pouvaient se promener à bicyclette ou jouer au baseball, au soccer et au rugby avec les enfants blancs. On offrait quelques émissions de télé et de radio en Punjabi, mais à l'époque, les Indiens devaient se mêler aux Blancs et à leur culture. Leurs enfants ont marié des membres de la communauté et parlent le Punjabi. Ils n'aimaient pas que les enfants marient une personne ne faisant pas partie de la communauté. Ils avaient l'habitude de participer à des activités spéciales organisées dans différents temples sikhs, comme l'anniversaire de Guru Gobind Singh [un personnage religieux] au temple Fraser, Gadari Mela [un festival en l'honneur du mouvement Ghadar, un groupe indépendantiste] à Vancouver, l'anniversaire de Guru Nanak [un autre personnage religieux] à Abbotsford et Vaisakhi [le festival de la récolte] sur l'Île de Vancouver. Les problèmes de la communauté étaient réglés par le comité du Gurdwara. La Welfare Association fut fondée en 1952. Il ne s'agissait pas d'un organisme religieux. Il tentait plutôt de régler les problèmes reliés à l'immigration et de nature politique. Le Gurdwara de Vancouver et la Société Khalsa Diwan étaient considérés comme étant les sièges sociaux. Toute action politique naissait au Gurdwara de Vancouver. La Welfare Association a échoué en raison d'un manque de financement. Les Indiens ont travaillé fort pour former l'image d'une communauté au Canada.;Jag Singh Uppal came to Canada as an infant, along with his mother and brother, in 1926. Because they were the wife and children of a landed immigrant they did not have a problem getting a visa. He went to school on 2nd Avenue, where white kids would bully Indian children by pulling their turbans and hair. Then one day a person from his village cut Uppal's hair. His father died when he was in grade 10 and Uppal left school to go to work. His father had a small business selling loads of wood. The family could not continue this business after his father's death, so he began working in a mill in 1940 at the age of 14. Seven years later he went to India to get married, and his wife came back with him. Uppal worked in Kapoor's saw mill and Sohan Gill's saw mill. In 1968 Gill sold his mill and Uppal bought some apartments and purchased his own sawmill. In 1950 the Canadian government gave permission for immigrants to bring in 50 people a year. In the first year the Uppal's two applications were approved. In 1959 a quota system was introduced which allowed immigrants to bring sisters and brothers to Canada. Uppal participated in political activities starting in childhood, including Indian independence and voting rights for Indians in Canada. Indians got voting rights in 1947. Before that only the Communist Party and the CCF were sympathetic to Indians. The community had to educate the other parties about their needs. They also fought for the right to practice law and medicine. The community created an East Indian Youth Association. During the 1930 and 1940s life was very hard because of the depression. They didn't have housing, wages were 10¢ an hour, and there was a lot of unemployment. The Indian community was very hard working and they managed to get work in sawmills and on farms. Indian people weren't employed in government positions or places like BC Electric. They participated in trade unions. There wasn't much racism in daily life but they didn't have legal rights. In the newspapers they were called Hindus. In the British Properties [in North Vancouver] East Indians were not allowed to own houses. In 1965 Uppal bought a home for his cousins but a few days later the real estate broker told him the white neighbours were not happy and had complained. The story ended up on the front page of the Vancouver Sun, which also wrote an editorial in their favour. The Province wrote a derogatory story about East Indian families being too big. He received harassing phone calls. In the early years, East Indian people were mainly single men living in cookhouses in the mills. Food was prepared in cookhouses and bunk houses were where you slept. Among Punjabis you were identified by your cookhouse. Some names of the cookhouses were Malwai cookhouse and Duaba cookhouse. The community was mostly made up of Jats [an ethnic group], most of whom were Sikhs. A few were Muslim or Hindu. In 1939 about 300 people were given deportation orders with shoot-to-kill orders. The community collected money to try to help them. The Gurdwara took a census in 1942 and found 1600 East Indian people living in Canada. There was another wave of immigration in 1967. They appreciated their life in Canada, but some people didn't want to accept Canadian culture. The children were able to play sports with white children: baseball, soccer, bike riding and rugby. Now there are TV and radio programs in Punjabi, but at that time they had to mingle with the white people and their culture. His children married within the community and speak Punjabi. He did not like children marrying outside their community. They used to attend special occasions as various Sikh temples, such as the birthday of Guru Gobind Singh [a religious figure] at the Fraser temple, Gadari Mela [a festival in honour of the Ghadar movement, a pro-independence group] at Vancouver, the birthday of Guru Nanak [another religious figure] at Abottsford and Vaisakhi [the harvest festival] at Vancouver Island. Community issues were handled by the Gurdwara committee. The Welfare Association came in to being after 1952. It was not religious association. Its work was to solve immigration problems and other political issues. Vancouver's Gurdwara of the Khalsa Diwan Society was considered a headquarters. All political action was started at the Vancouver Gurdwara. The Welfare Association failed because of shortage of funds. They worked hard to build the image of the community in Canada over the years.;ਜੱਗ ਸਿੰਘ ਉਪੱਲ 1926 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਆਣ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਹੁੰਚਣ ਉਤੇ ਕਿਸੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਊ ੳਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਗੋਰੇ ਮੁੰਡੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਅਤੇ ਵਾਲ ਪੁੱਟਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਦਿਤੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛਡਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਸੀ। ਉਮਰ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕੇ। 1940 ਵਿਚ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਦ ਉਹ ਇੰਡੀਆ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਗਏ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਪੂਰ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਸੋਹਨ ਗਿੱਲ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1968 ਵਿਚ ਸੋਹਨ ਗਿੱਲ ਨੇ ਮਿੱਲ ਵੇਚ ਦਿਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਨੇ 2-3 ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਬਣਾ ਲਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਵੀ ਖਰੀਦ ਲਈ। 1950 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 50 ਵਿਅਕਤੀ ਲਿਆਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਮੰਜ਼ੂਰ ਹੋ ਗਈਆ ਸਨ। 1959 ਵਿਚ ਕੋਟਾ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਤਹਿਤ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁ੍ਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਜਲੂਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਆਮ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿਚ ਗਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਣ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 1947 ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਣ ਦੇ ਹੱਕ ਮਿਲੇ ਸਨ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕਮਯੁਨਿਸਟਾਂ ਤੋਂ ਹਮਾਇਤ ਲਈ, ਸੀ ਸੀ ਐਫ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਦੂਜੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਉਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਉਹ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਥ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਵੋਟ ਪਾਣ ਦੇ ਹੱਕ, ਵਕੀਲਗਿਰੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 1930 ਅਤੇ 1940 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਕਾਰਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ 10 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਆਰਾ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਲਭ ਲਏ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਬੀ ਸੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੱਕੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤਾਂ ਸਨ ਪਰ ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੀ ਨੂੰ ੳਥੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੁਨੀਅਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਰੁਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕਲਾਸ ਲਈ ਗਏ ਪਰ ਵਾਪਿਸ ਮੋੜ ਦਿਤੇ ਗਏ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਹੁਣ ਲੋਕ ਉਂਗਲ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਵਿਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 1965 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਲੜਕਿਆਂ ਲਈ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ ਪਰ 2-3 ਦਿਨਾਂ ਬਾਦ ਰੀਅਲ ਇਸਟੇਟ ਦਾ ਏਜੰਟ ਬਲਾੱਕ ਬ੍ਰਦਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਛਣ ਲਗਾ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਘਰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਖਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਸਿਆ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਇਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਲੋਂ ਘਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੱਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਡੱਟ ਕੇ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਫੇ ਉਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪੀ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਚੰਗੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵੀ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ। ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਦਿਤੀ ਕਿ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਬਹੁ-ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮੰਦੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਪਕਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਉਹ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਲਵਈ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ, ਦੁਆਬਾ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਆਦਿ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੱਟ ਲੋਕ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਕੁ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 1939 ਵਿਚ ਕੋਈ 300 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਭੇਜਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਾਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਵੀ ਹੁਕਮ ਦਿਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਪੈਸਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸਕਤੱਰ ਨੇ 1942 ਵਿਚ ਰਾਇ-ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ 1600 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਬੇਸ ਬਾਲ, ਫੁੱਟ ਬਾਲ, ਸਾਇਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਰਗੱਬੀ ਖੇਡਾਂ ਗੋਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੱਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਇਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਰੇਡਿਉ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਤੇ ਵੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਚਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲਗ ਗਏ ਹਨ। ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਫਰੇਜ਼ਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ, ਗਦਰੀ ਮੇਲਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਐਬੋਟਸਫੋਰਡ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਇਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਸਿਰਫ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮਸਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। 1952 ਤੋਂ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਭਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮਸਲੇ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਇਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਫੰਡ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਫੇਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

Creator: Sharma, Hari

Lakshman Singh Thandi est arrivé au Canada en 1930, à l'âge de 17 ans. Dans son village, il a fait ses études jusqu'au 7e standard [système britannique] mais personne d'autre de sa famille n'a été scolarisé. Son père est arrivé au Canada en 1906 et il a appris l'anglais suffisamment pour lui permettre de lire le journal. À l'époque, il était difficile d'obtenir un passeport aux Indes. Il est arrivé avec trois autres personnes pendant la première guerre mondiale. L'examen médical exigé pour entrer au Canada avait lieu à Hong Kong. La plupart des candidats refusés souffraient de trachome. On a diagnostiqué cette maladie infectieuse des yeux chez Thandi, alors il a dû rester un mois à Hong Kong pour subir des traitements. Il y avait un Gurdwara [temple] à Hong Kong où il était nourri et logé avec d'autres immigrants. Une famille chinoise de Hong Kong était chargée de transporter les Indiens ou les Sikhs du port jusqu'au Gurdwara en bateau. Après avoir été jugé médicalement apte, il est venu au Canada. À Hong Kong, la plupart des gens parlaient anglais, alors il pouvait communiquer avec eux. Mais en arrivant au Canada, les Canadiens parlaient trop rapidement et il ne pouvait pas les comprendre. Pendant le voyage, lors des inspections des passeports et des autres papiers, les Indiens et les Chinois devaient se tenir sur le pont ou à l'extérieur. En arrivant au Canada, les autorités de l'Immigration ont demandé aux nouveaux immigrants de se placer en rang pour l'inspection des passeports. Un médecin est monté à bord pour effectuer un autre examen médical, puis les immigrants sont passés au bureau d'immigration, où l'on a vérifié les papiers des parrains. Les hommes pouvaient parrainer leur femme et leurs enfants âgés de moins de 18 ans. On a permis à Thandi d'entrer et il a habité sur la 2e Avenue, à Vancouver. Son père avait signé un contrat avec une scierie située sur la 1ère Avenue et la rue Ontario : il était fournisseur de bois de chauffage. Ils ont habité au même endroit jusqu'en 1937. Six personnes habitaient ensemble, avec un cuisinier [ce type de vie en groupe était appelé "cuisine de chantier"]. En 1930, on retrouvait environ une douzaine de ce type d'habitation. Les gens pouvaient y rester 2-3 jours sans payer et ils étaient associés à leur cuisine de chantier. Ces cuisines offraient une alimentation équilibrée et on y consommait très peu d'alcool à l'époque. Les emplois dans la scierie exigeaient beaucoup d'effort physique. La semaine, les Indiens travaillaient 10 heures par jour et le samedi, ils travaillaient 5 heures par jour. Ils ne pouvaient pas s'absenter du travail. La direction et les superviseurs respectaient leur travail, même si les hommes étaient traditionnels et portaient un turban. Par exemple, plusieurs d'entre eux étaient des travailleurs experts de la tour à bois et ils étaient capables de suivre des plans détaillés. Cependant, on ne leur accordait pas les mêmes chances qu'aux autres travailleurs. On les percevait comme des gens peu éduqués et incapables d'apprendre de nouvelles choses. Il y avait de véritables problèmes de communication chez les deux parties. La plupart des travailleurs indiens ne connaissaient aucun autre métier, ce qui explique pourquoi ils choisissaient de travailler dans les scieries et sur les fermes. Il y avait environ 4-5 fermes appartenant à des personnes de race blanche où les Indiens travaillaient, mais les propriétaires insultaient ces derniers. Thandi a vécu trois ans à Vancouver. Il a travaillé, étudié au collège technique et conduit des camions pour des agents contractuels dans le domaine forestier. Puis, il est retourné aux Indes. Son père a vendu le contrat de la 1ère et Ontario et d'autres ont démarré une scierie collective à Richmond. Thandi était lutteur. Il pensait pouvoir participer à des compétitions au Canada, mais les règlements étaient différents. Il a lutté une fois aux Indes, en 1937, et on l'a payé 7$. Il était insatisfait de cette somme, alors il a préféré trouver un emploi. Il a habité aux Indes pendant la guerre, car il était impossible de rentrer au Canada et il craignait d'être recruté par l'armée. Il est revenu au Canada avec sa famille en 1951. En 1962, son père est rentré aux Indes en tant que pensionné afin de vivre plus confortablement avec son allocation mensuelle de 60$. La communauté indienne était très unie. Les gens travaillaient ensemble pour l'indépendance des Indes et les droits d'immigration. Ils souhaitaient changer la réglementation de l'immigration pour permettre le parrainage des autres membres de la famille, peu importe leur âge. Ils ont amassé des fonds pour le Congress Party et pour la cause de Bhagat Singh [qui a organisé une protestation judiciaire pour permettre aux immigrants indiens de devenir des citoyens naturalisés américains]. Les familles hindoues, sikhs et musulmanes originaires des Indes fréquentaient toutes le Gurdwara à Vancouver. Parmi ces familles, une seule s'est convertie au christianisme, selon Thandi. Au Canada, dans les années 30, les Indiens interagissaient très peu avec les Blancs. Les Turbans ne pouvaient pas fréquenter certains théâtres, certains commerces refusaient de les servir et ils n'osaient pas se présenter dans les restaurants chics. Mais il n'y avait pas de discrimination flagrante. Thandi pouvait gagner sa vie en conduisant un camion et en vendant du bois de chauffage tout en portant son turban. Thandi croit que sa qualité de vie s'est améliorée au Canada, mais non aux Indes. Même si les Indiens se sentent toujours comme des immigrants ici, ils font maintenant partie de la société canadienne. Ils sont mieux respectés et bénéficient de droits officiels. La plupart des immigrants indiens sont Sikhs avec double citoyenneté. Ils peuvent ainsi conserver un lien avec les Indes. Il compare sa situation à celle des immigrants chinois et japonais. Même s'ils parlent toujours leur langue à la maison, plusieurs d'entre eux ont marié des gens ne faisant pas partie de leur communauté. Les Indiens demeurent très unis. Thandi croit que les enfants devraient recevoir une éducation indienne jusqu'à ce qu'ils atteignent le niveau secondaire, pour ensuite passer au système séculier. Ils devraient également arranger des mariages pour leurs enfants avec des gens des Indes afin d'entretenir un lien avec la culture indienne. Il croit que le Hindustan pourrait favoriser le progrès davantage afin que les gens ne se sentent pas obligés de s'établir dans d'autres pays. Ils pourraient quand même choisir de venir ici, mais ils ne seraient pas obligés de venir pour gagner leur vie. Ils ne devraient également pas être forcés à « retourner d'où ils viennent », mais ils devraient avoir la possibilité de retourner aux Indes s'ils ont l'impression de ne plus se sentir chez eux ici. ;Lakshman Singh Thandi came to Canada in 1930 at the age of 17. He came from a village where he studied up to the 7th Standard. Nobody else from the family attended school. His father came to Canada in 1906 and learned enough English to read a newspaper. At that time there it was hard to get a passport in India. He came along with three other people during World War I. The medical examination for his entry to Canada was conducted in Hong Kong. One of the most common reasons for being rejected was trachoma [an infectious eye disease]. Thandi was found to have trachoma, so he stayed a month in Hong Kong while it was being treated. There was a Gurdwara [temple] in Hong Kong where he stayed and was fed, along with other immigrants who were housed together. A Chinese family in Hong Kong had the job of bringing Indian or Sikh people from the port to the Gurdwara by boat. After being declared medically fit he came to Canada. In Hong Kong most people spoke English so he could communicate with them, but when he got to Canada he found Canadians spoke too quickly for him to understand. During the trip, when there were inspections of passports or other papers, Indians and Chinese people were made to stand on the deck or outside. When they arrived in Canada, the immigration authorities had all the new arrivals stand in a row while they took the passports to inspect. A doctor came on board to do another medical exam, and then they were taken to the immigration office. There the sponsor's papers were checked. Men could sponsor their wives and children under 18. Thandi was allowed in and lived on 2nd Avenue in Vancouver. At 1st Avenue and Ontario Street there was a mill where his father had fuel wood contract. They lived there until 1937. Six people lived together with one person who cooked for them [a "cookhouse" or group living arrangement]. In 1930 there were about 10-12 cookhouses. People who were only staying 2-3 days could stay for free. They were identified with their cookhouse. They changed cookhouses only when they got work in another place. They had a healthy diet in the cookhouses and there was not much alcohol use at that time. Their work was heavy labour in the mills. On week days they worked 10 hours a day and on Saturdays they worked 5 hours. They could not miss a day of work. They did get respect from management and foremen for the work they did, even if they were traditional and wore a turban. For example, many of them were expert lathe workers and could follow blueprints. However, they weren't given the same chances as other workers. They were perceived as uneducated and unable to learn new things. There were also real communication problems on both sides. Most of the Indian workers did not know other trades, which is why they opted for work in mills and farms. There were about 4 or 5 farms owned by white people where Indian people worked, but they were insulted by the owners. Thandi lived three years in Vancouver. He worked, went to technical school, and drove trucks for wood contractors. Then he went back to India. His father sold the contract at 1st and Ontario and with some others started a collective mill in Richmond. He was a wrestler and thought he could compete in Canada, but there were changes to the rules. He did wrestle once in India in 1937, at the end of which he was given $7. Since he wasn't happy with that pay, he decided to get a job instead. He stayed in India during the war since there was no way to come to Canada and there were fears he could be recruited into the military. He returned to Canada with his family in 1951. In 1962 his father returned to India as a pensioner so that his $60 monthly pension would go farther. The Indian community was close-knit. They worked together on Indian independence and immigration rights. They wanted to change the immigration laws to allow family members of any age to be sponsored. They raised money for the Congress Party and for the case of Bhagat Singh [who mounted a court challenge to allow Indian immigrants to become naturalized U.S. citizens]. Hindu, Sikh and Muslim families from India all attended the Gurdwara in Vancouver. Among them, Thandi remembers only one family of Hindus that converted to Christianity. When he was in Canada in the 1930s, there was much less interaction with white people. Turbans weren't allowed in certain theatres, some businesses wouldn't serve them, and they didn't venture into fancy restaurants. But there was not much open discrimination. He was able to work driving a truck and selling fuel wood while wearing his turban. Thandi feels life has improved for them in Canada but not in India. Although they still feel like immigrants here, they have become involved in Canadian society. There is more respect and official rights. Most Indian immigrants are Sikhs with dual citizenship. They can still maintain their link to India. He contrasts their situation to the Chinese and Japanese immigrants. Although they still speak their languages in the home, they have more marriage outside their community. The Indians are still close-knit. Thandi believes children should be given an Indian education until they reach high school, then get a secular education. They should also arrange marriages for their children with people from India, so that they will maintain their connection to Indian culture. He feels Hindustan could do more to progress so that there would be no need for migration to other countries. They might still choose to come here but would not be forced to come to make a living. They also shouldn't be forced to "go back where they belong" but should be able to go back to India if they decide they don't feel at home here.;ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਥਾਂਦੀ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1930 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜਦੇ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਪੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ 1906 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਅਖਬਾਰ ਪੜਣੀ ਸਿਖ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਨਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ। ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੁਕਰੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਚ ਕੁਕਰੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਕਲੀ। ਜਿਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਕੁਕਰਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਚ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਪਾਣੀ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਛਕਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਨ ਦੀ ਵੀ ਖੁੱਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 2-3 ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਠਿਆਂ ਕਮਰਾ ਦੇ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਬੰਦਰਗਾਂਹ ਉਤੇ ਇਕ ਚੀਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਦੀ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਸਮੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡੈਕ ਉਤੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖਲਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚਣ ਉਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈ ਲਏ ਗਏ। ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦਫਤਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਸਪਾਂਸਰ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਅਣਵਿਆਹੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਐਵਨਊ 2 ਉਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਐਵਨਿਊ 1 ਔਨਟਾਰਿਓ ਉਤੇ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀ ਲਕੜੀ ਦਾ ਠੇਕਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ 1937 ਤਕ ਰਹੇ। ਕਿਰਾਏ ਉਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਕੁੱਕ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਨਾਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1930 ਵਿਚ ਉਥੇ ਕੋਈ 10-12 ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ 2-3 ਦਿਨ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਫਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ. ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣ ਗਈ। ਲੋਕ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਤਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦੇ ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਕੋਈ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਚੰਗੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਆਦਮੀ 2-2 ਆਂਡਿਆਂ ਦੇ 40 ਗਲਾਸ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਅਰੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਕਰੀਮ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਪੀਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਲਕੱੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਸਨ। ਰੋਜ਼ ਉਹ 10 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਚਰਵਾਰ 5 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਫੋਰਮੈਨ ਮਿਹਨਤ ਕਾਰਣ ਉਨਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ੱਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਗ ਬੰਨੀ ਹੁਦੀ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜਨਾ-ਲਿਖਣਾ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ 4-5 ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਥੇ ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਬੇਝਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਹੈਲਪ-ਵੇ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਚਾਂਸ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਕੰਮ ਦਾ ਆਰਡਰ ਲੈ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਸਮਝ ਲੈਣਗੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਲੇਥ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਲੂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਲੇਥ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਉਤੇ ਮਾਲਕ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਅਨਪੜ ਨੇ, ਕੁਝ ਸਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜਾਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਿਕਾਂ ਵਿਚ ਗਲਬਾਤ ਸਮਝਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵੀ ਗਏ। ਲਕੱੜੀ ਦੇ ਠੇਕੇ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੇ ਟਰੱਕ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਉਹ ਵੇਨਕੂਵਰ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲਕੱੜੀ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਿਚਮੰਡ ਵਿਚ ਮਿੱਲ ਬਣਾਈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲੜਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ । ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 1937 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਇਕ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਨਾਲ ਲੜੀ। ਖੇਡ ਦੇ ਅਖੀਰ ਉਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਡਾਲਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਉਥੋਂ ਉਹ ਜੂਬੋ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਗੁਜਾਰਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਆਣ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮਿਲੀਟਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਜਬਰੀ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। 1962 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਕਿ ਉਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਜੀਵਨ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਜਦੋਂ ਸੱਠ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1951 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਪੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਲੋਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦੋ ਅਹਿੰਮ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਮਸਲਾ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੀ ਵੀ ਉਮਰ ਦੇ ਜੀਅ ਨੂੰ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਏ। ਦੂਜਾ ਮਸਲਾ ਸਿਆਸੀ ਮਸਲਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿਚ ਲੜੇਗੀ ਉਹ ਉਸਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨਗੇ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕਾਊਂਸਿਲ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਈਸਾਈ ਬਣਿਆ ਸੀ। 1930-40 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਵਿਚ ੳਨਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸੋਸਾਇਟੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਬਸ ਉਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜੋਲ ਘਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਕਾਰਣ ਲੋਕ ਵਧੀਆ ਰੈਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਦੇ ਸਨ, ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਪੱਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਹੇਸਟਿੰਗ ਸਟ੍ਰੀਟ ਉਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੂਟ ਵੀ ਕੋਈ ਪਾਲਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਆਰਮੀ ਨੇਵੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇੜੇ ਥੀਏਟਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਰਾਇਲ ਵਿਖੇ ਜਾ ਕੇ ਥੀਏਟਰ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਖੁਲੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਵਿਤਕਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਪੱਗ ਬੰਨ ਕੇ ਟਰੱਕ ਚਲਾ ਕੇ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਕੱੜਾਂ ਵੇਚਦੇ ਸਨ। ਏਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਧੀਆ ਬੀਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਬਿਹਤਰ ਸੀ। ਇਥੇ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਪਰਵਾਸੀ ਵਜੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਹਮਾਇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨਿੰਆ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਸਿਖਾਂ ਕੋਲ ਦੂਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੂੰਜੀਕਾਰੀ ਆਦਿ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਰਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰਖਦਾ ਹੇ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਸਲੂਕ ਕਰਦਾ ਹੇ। ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਪਰ 20-30 ਸਾਲਾਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਿਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤਕ ਉਨਾਂ ਉਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੱਚੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚੋਂ ਦਿਸ਼ਾ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਦਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਵਿਖ ਬਾਰੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹ ਲਈ ਲੜਕਾ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲਿਆਣਗੇ ਤਾਂਜਿ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਥੇ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਪੀੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੋਰ ਤਰੱਕੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹਾਲਤ ਸੁਧਰਨ ਤਾਂਜਿ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਂ ਪਏ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਮਾਣ ਨਾਲ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਾਂ ਕਿ ਰਿਫੂਜੀਆਂ ਜਾਂ ਜਲਾਵਤਨ ਵਜੋਂ। ਲੋਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਨਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਾਸਤੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ " ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਣ ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਉਹ ਹੈਨ " । ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਨਗੇ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। 1930 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਆਈ ਸੀ ਤਾਂ ਯੋਰਪੀਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੋਰਨਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਣੀ ਣਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਵੈਲਫੇਅਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਪਣਾ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਾਪਿਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਪੜਾ ਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ ਕੇ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ।

Creator: Sharma, Hari

Tara Singh Kot est arrivé à Victoria en 1930, à l'âge de 16 ans. Son père est arrivé en 1906. Ils possédaient des terres au Punjab. Il a quitté l'école après la 8e année et il connaissait très peu d'anglais. Il est arrivé avec son père et plusieurs personnes sont venues les rejoindre à Hong Kong, y compris sa mère. Ils sont demeurés deux semaines au Gurdwara [temple] de Hong Kong en attendant de partir pour le Canada. Les gens habitaient dans les cuisines de chantier des scieries [logement en groupe]. Il y avait aussi des cuisines de chantier hors des scieries. Parfois, les gens habitant dans les cuisines de chantier faisaient venir des prostituées. Il y avait de nombreuses scieries sur l'île de Vancouver. Son père vendait du bois de chauffage avec une voiture tirée par des chevaux. Lorsqu'il a commencé à travailler, Kot gagnait 0,25$ de l'heure et on ne l'a pas envoyé à l'école. Ils ont acheté un camion en 1933. En travaillant le jour et le soir, ils ont pu amasser suffisamment d'argent pour acheter d'autres camions et vendre plus de bois de chauffage. La communauté indienne travaillait dur et elle s'est taillée une place dans la communauté canadienne, mais personne ne prévoyait s'établir de façon permanente au Canada. À l'époque, les Canadiens étaient respectueux des Indiens, mais ses ainés furent confrontés à de nombreux obstacles. Très peu d'Indiens vivaient à Victoria. Vers 1918, on a permis aux immigrants de faire venir leur épouse et leurs enfants célibataires âgés de moins de 18 ans. 1930 a marqué le début de la dépression économique et les scieries ont dû fermer leurs portes. Plusieurs personnes étaient sans emploi. Les salaires ont baissé à 5-10¢. Plusieurs sont retournés aux Indes. Les gens s'entraidaient. Un monsieur Anderson a formé un syndicat après la première guerre mondiale. Les Indiens aimaient le syndicat. Les employés de toutes les scieries ont adhéré au syndicat. Les Indiens ont obtenu le droit de vote en 1947. L'aide sociale fut établie cette même année. Le mouvement Babbar [un groupe en faveur de l'indépendance des Indes] a émergé en Amérique et au Canada. Les gens envoyaient de l'argent aux combattants de la liberté aux Indes. La Gurdwara Khalsa Diwan Society était le point central. Il y avait des Gurdwaras à Fraser Mills, à Victoria, à Vancouver et à Abbotsford, mais tous les Gurdwaras étaient sous la gouvernance du Gurdwara de la 2e Avenue. Le Gurdwara de la 2e Avenue fut construit en 1909 par les anciens; il fut ensuite vendu pour la somme de 96 000$. Les gens voulaient bâtir un nouveau Gurdwara sur Marine Drive, car ils n'habitaient plus dans le quartier de la 2e Avenue. Il a fait partie du comité du Gurdwara pendant 5 ans, à partir de 1952. C'est à ce moment que les relations sont devenues tendues entre les Sikhs et les Sehjdharis [les Sikhs moins stricts coupaient leurs cheveux ou leur barbe]. On enseignait le Punjabi dans les Gurdwaras pour éviter que les indo-canadiens ne l'oublient. Depuis 1968, la communauté indienne s'est beaucoup élargie. Aux États-Unis, plusieurs Indiens ont marié des personnes d'origine mexicaine. Le gouvernement n'embauchait pas les Indiens éduqués pour la fonction publique. Ces Indiens devaient faire du travail physique exigeant. On n'accordait pas de permis pour que les Indiens puissent démarrer des entreprises. Il a travaillé pour une entreprise de camionnage et il a connu plusieurs reculs. Mais il a persévéré et éventuellement, avec l'aide de ses amis, il a réussi à démarrer son entreprise. Les femmes portaient des jupes longues mais elles n'intégraient pas le marché du travail. Il a joué au soccer avec des Blancs et remporté la coupe.;Tara Singh Kot came to Victoria in 1930 at the age of 16. His father came in 1906. They had land in Punjab. He had completed 8th grade and had little knowledge of English. He came with his father and many people joined them in Hong Kong, including some women. They stayed two week in Hong Kong in the Gurdwara [temple] while waiting to come to Canada. People lived in mills in cookhouses [group living arrangements]. There were some cookhouses outside of the mills too. Sometimes people living in cookhouses brought in prostitutes. The mills were all over Vancouver Island. His father sold fuel wood from a horse cart. Kot started doing work for 25¢ an hour and was not sent to school. They bought a truck in 1933. By working day and night they were able to earn enough money to purchase more trucks and sell more fuel wood. The Indian community was very hard working and made their place in Canada but nobody planned to settle permanently in Canada. In his time, people in Canada treated them well, but his elders faced many difficulties. Very few Indian people lived in Victoria. Around 1918 permission was given to bring wives and unmarried children under the age of 18. In 1930 with the beginning of the Depression the mills shut down. Many people were unemployed. Wages were reduced to 5-10¢. Many people went back to India. People helped each other. The union was formed by Anderson after World War I. Indian people liked the union. In all the mills workers joined the union. Indian people got right to vote in 1947. The welfare association was set up in 1947. The Babbar movement [a pro-independence group] emerged in America and Canada for the struggle of India. People sent money to help the freedom fighters in India. Gurdwara Khalsa Diwan Society was the centre point. There were Gurdwaras in Fraser Mills, Victoria, Vancouver, and Abottsford but all the Gurdwaras were under 2nd Avenue Gurdwara. The 2nd Avenue Gurdwara was contructed in 1909 by the elders; it was later sold for $96,000. People wanted to make a new Gurdwara on Marine Drive as people had moved away from 2nd Avenue. He was involved in the Gurdwara committee for 5 years starting in 1952. That's when friction started to occur between Sikh and Sehjdhari [less strict Sikhs who cut their hair or beards]. Punjabi was taught in the Gurdwaras to keep it alive in Canada. Since 1968 the Indian community has increased a lot. In America many Indian people married Mexicans. The government did not give work to educated Indian people. Educated Indian people had to do heavy labour. Licenses were not given for businesses. He worked in the trucking business and had many setbacks. But kept on working towards it and eventually, with the help of friends, he was able to establish his business. Women used to wear long skirts and did not work outside of the home. He played soccer with white people and won a cup.;ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕੋਟ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1930 ਵਿਚ ਕੇਨਡਾ ਵਿਚ ਵਿਕੋਟਰੀਆ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਠ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕਈ ਲੋਕ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਸੀ। ਉਸ ਗਰੁਪ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਦੋ ਹਫਤੇ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਗਰੁਪ ਬਣਾ ਕੇ ਮਿੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਘਰ ਕਿਰਾਏ ਉਤੇ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਕੁੱਕ ਰਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵੀ ਲੈ ਆਂਦੇ ਸਨ। ਮਿੱਲਾਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਘੋੜਾ ਗੱਡੀ ਉਤੇ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਵੇਚਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 25 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੀ ਵੀ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ। 1933 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਟਰੱਕ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਟਰੱਕ ਖਰੀਦ ਲਏ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਂਜ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਝੱਲੀਆਂ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਘਟ ਲੋਕ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸੰਨ 1918 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵਹੁਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1930 ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕੰਮ ਲਈ ਤਨਖਾਹ ਘਟਾ ਕੇ 5-10 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟਾ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰਕ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਦ ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਯੁਨੀਅਨ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯੁਨੀਅਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਵਰਕਰ ਯੁਨੀਅਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। 1947 ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਣ ਦੇ ਹੱਕ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 1947 ਤੋਂ ਬਾਦ ਬਣੀ ਸੀ। ਬੱਬਰ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੱਦੋ ਜਹਿਦ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੇਨੇਡਾ ਤੋਂ ਉਭਰੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਭੇਜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਫਰੇਜ਼ਰ ਮਿੱਲ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਵੈਨਕੂਵਰ, ਐਬਟਸਫੋਰਡ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਉ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 1909 ਵਿਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਦ ਵਿਚ 96000 ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਮੈਰੀਨ ਡਰਾਈਵ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਉਨਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਸੰਗਤ ਘਟ ਸੀ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ 1952 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਤਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਸਨ। 1952 ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਨ-ਮੁਟਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂਜਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਿਲਣ ਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 1968 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਇਥੇ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੈਕਸੀਕਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਏ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਪੜੇ-ਲਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰਿਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਪੜੇ-ਲਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਕੰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਘਾਟੇ ਵੀ ਹੋਏ। ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਔਰਤਾਂ ਲੰਮੀਆਂ ਸਕਰਟਾਂ ਪਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਚ ਕੱਪ ਵੀ ਜਿਤਿਆ ਸੀ।

Creator: Sharma, Hari

Sardara Singh Gill est arrivé au Canada en 1925, à l'âge de 18 ans. Il est allé à l'école jusqu'à la 7e année dans son village. Son père et d'autres personnes de son village sont venues au Canada en 1906. À l'époque, les hommes immigrants ne pouvaient pas faire venir leur famille. En 1921, les Indiens se sont battus pour avoir le droit de faire venir leurs femmes et leurs enfants célibataires âgés de moins de 18 ans. En 1906, ils étaient tous sans instruction mais certains avaient habité à Shanghai ou Hong Kong et connaissaient l'anglais. Peu à peu, d'autres ont appris l'anglais. La plupart des Indiens travaillaient dans les scieries et les fermes. À cette époque, il y avait environ 700 Indiens au Canada et plusieurs sont retournés aux Indes parce qu'ils n'arrivaient pas à trouver du travail. Environ 40 Indiens sont arrivés sur le même navire que lui. Certains revenaient au Canada après s'être mariés ; ils avaient obtenu un permis d'un an pour aller aux Indes. Ils ont voyagé sur un navire de charge et restaient sur le pont. Il a dépensé 44 roupies pour se rendre de Calcutta à Hong Kong et il devait préparer ses propres repas sur le navire. Ils ont dû rester 8-10 jours au Gurdwara [temple] de Hong Kong, où ils étaient logés et nourris. En retour, ils ont fait un don au Gurdwara; les gens qui arrivaient du Canada pouvaient donner plus d'argent. À son arrivée à Vancouver, les autorités de l'immigration étaient concernées par son âge, tout juste sous la limite autorisée pour les enfants d'immigrants. Après de nombreuses explications et après avoir compté son âge sur ses doigts, il a réussi à les convaincre et il a pu débarquer. Les autorités pouvaient amener les gens au bureau de l'immigration et expulser les immigrants s'ils n'étaient pas satisfaits. Ils habitaient à Fraser Mills, dans un pavillon-dortoir. Environ 300 Indiens travaillaient dans cette scierie, mais ils n'avaient aucune chance d'être promus. Certains Indiens ont ouvert une scierie sans permis, mais on leur a interdit de la faire fonctionner. Ils ont porté leur cause en cour et après une semaine, la scierie était fonctionnelle. Il travaillait pour 0,25$ l'heure et changeait souvent d'emploi pour avoir un meilleur salaire. Il y avait de nombreuses petites scieries. Le bois d'œuvre était contrôlé par le CFCP. Un Indien a acheté du bois d'œuvre et il ouvert une scierie collective. Plus tard, ils ont ouvert de grandes scieries par participation. Après avoir travaillé pendant 8-10 heures, ils mangeaient dans une cuisine de chantier ou parfois, ils préparaient leurs repas. À tous les mois, chaque membre versait l'équivalent d'une journée de salaire au cuisinier. En 1932, à Vancouver, il a formé une équipe de hockey indienne qui a remporté la coupe pendant 5 années consécutives. Les sports populaires étaient le saut en hauteur, le saut en longueur et la lutte. Pour se distraire, ils jouaient aux cartes et ils chantaient. Ils ont loué une maison près du Gurdwara de la 2e Avenue, à Vancouver. Ce Gurdwara était un lieu historique, mais il a éventuellement été vendu. Il n'y avait qu'une ou deux maisons où habitaient des Indiens à cet endroit. Bela Singh a nui à la communauté lorsqu'il a ouvert le feu dans le Gurdwara. Comme il était agent du gouvernement, il a été libéré. Mais Surain Singh, une personne brave et forte, l'a expulsé. Surain Singh a également apporté de la nourriture aux passagers du navire Kamagata Maru. Il représentait le Canada au sein du parti Ghadar. Pendant la dépression économique, les gens ne gagnaient que 0,05$ de l'heure. Comme les emplois étaient rares, les Indiens ont réduit leurs dépenses collectivement en préparant leurs propres repas, alors que d'autres ont préféré rentrer aux Indes. Lorsqu'il est revenu des Indes après une absence de deux ans, il a obtenu un poste de superviseur dans une scierie. Peu à peu, les gens ont trouvé du travail. Les familles ont acheté des maisons au coût de 600$ et ont décidé de s'installer définitivement au Canada. Certains possédaient également une voiture. En 1938, sa femme est venue au Canada. Dans les Gurdwaras, seuls les amritdhari [des gens initiés par un rituel de baptême] pouvaient faire parti du comité du Gurdwara. Certains ont protesté cette règle en disant qu'ils versaient de l'argent au temple et que par conséquent, ils devraient eux aussi avoir la chance de faire partie du comité du Gurdwara. C'est pour cette raison que l'on a bâti un deuxième Gurdwara sur la 11e Avenue. Il y avait une église à vendre et ils l'ont achetée au coût de 14 000$. La communauté était divisée sur les questions liées au Gurdwara et au régionalisme indien — Malwa Sudhar, Doaba Sudhar, Majha Sudhar [programmes de développement locaux] au Punjab. Ils envoyaient de l'argent aux programmes sudhar pour bâtir des écoles et des hôpitaux, et pour contribuer au bien-être de la communauté. Ses enfants sont allés à l'école. Ils ne fument pas et ne boivent pas. Il habite avec son neveu à Vancouver, et non avec ses enfants. Les enfants de la communauté indienne ont fréquenté les Blancs et éventuellement, certains ont marié des gens appartenant à d'autres groupes ethniques.;Sardara Singh Gill came to Canada in 1925 at the age of 18 years. He studied up to 7th grade in his village. His father and some others from his village came to Canada in 1906. At that time men immigrants were not allowed to bring their families. In 1921 Indian people fought to bring their wives and children unmarried children under 18. In 1906 all were uneducated but some who had lived in Shanghai or Hong Kong knew English. Slowly other people learned English. Most of the Indian people worked in saw mills and farms. At that time about 700 people were in Canada and many went back as they did not get work. About 40 Indian people came on his ship. Among them were those who were coming back after getting married. They got a one year permit to visit India. They came on a cargo ship and stayed on deck. He spent 44 rupees to travel from from Calcutta to Hong Kong, and prepared his own food on the ship. They had to stay for 8-10 days in Hong Kong in the Gurdwara [temple] and had food from there. In return they gave some donation to the Gurdwara; people coming from Canada donated more money. When they landed in Vancouver the immigration officials raised the question of his age. He was just under the maximum age to come as a child of an immigrant. After many explanations and counting out his age on fingers he convinced them and was allowed to land. Otherwise people were taken to the immigration office, and if they were not satisfied they were sent back. They lived in Fraser Mills in a bunk house. About 300 Indian people were working in that mill but chances of progress were not given to them. Indian people started a mill without a permit but was not allowed to run. Then they fought the case to run the mill. After one week he went to work. He worked for 25¢ an hour and changed jobs often as he got an increase of a few cents in other mills. Many small mills were operating. Timber was under the control of CPR. An Indian man purchased timber and collectively established a mill. Later on they established big mills by participation. After working 8-10 hours they would eat in a cookhouse or sometimes made their own food. Each member of the cookhouse paid one day's wages a month to the cook. In 1932 he formed an East Indian hockey team in Vancouver which won the cup consecutively for 5 years. Popular sports were high jump, long jump, and wrestling; they also played cards and sang. They rented a house near the 2nd Avenue Gurdwara in Vancouver. That Gurdwara was historic but was sold later. There were just 1-2 houses of Indian people there. Bela Singh created a problem for the community when he opened fire in the Gurdwara. He was a government agent so he was freed. But Surain Singh, a brave and strong person, deported him. Surain Singh was also the one who delivered food to the people in the Kamagata Maru ship. He represented Canada in the Ghadar party movement. During the Depression people worked for 5¢. Due to unemployment Indian people collectively reduced their expenditure by cooking for themselves; some went back to India. When he returned from India after two years he got job of foreman in a mill. Slowly everybody got work. Families purchased houses for $600 and made up their mind to stay in Canada. Some people had cars also. In 1938 he brought his wife to Canada. In the Gurdwaras only amritdhari persons [those initiated through a baptism ritual] were allowed to be members of the Gurdwara Committee. But other people objected on the grounds that they also contributed money so they should be given chance to become members of Gurdwra committee. That was the reason they built another Gurdwara on 11th Avenue. A church at that place was being sold, so they purchased it for $14,000. The divisions in community were the issue of Gurdwara and Indian regionalism—Malwa Sudhar, Doaba Sudhar, Majha Sudhar [local development programs] in Punjab. They sent money to the sudhar programs to build schools and hospitals, and for the welfare of the community. His children have been to school and not smoke or drink. He lives with his nephew separately from his children in Vancouver. Children of the Indian community mix with white people and even marry people from other ethnic groups.;ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ੧੯੨੫ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ 1906 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਿਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 1921 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਣ ਲਈ ਕੇਸ ਲੜਿਆ। 1906 ਵਿਚ ਆਏ ਸਾਰੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅਣਪੜ੍ਹ ਸਨ ਪਰ ਕੁਝ ਕੁ ਜੋ ਸ਼ੰਘਾਈ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਰਹੇ ਚੁਕੇ ਸਨ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖ ਲਈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਆਰਾ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ 700 ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕੰਮ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਵਾਪਿਸ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ 40 ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕ ਸਾਲ ਦਾ ਪਰਮਿਟ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ੳਹ ਮਾਲ ਵਾਹਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡੈਕ ਵਿਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਆਣ ਲਈ 44 ਰੁਪਏ ਖਰਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ੳਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ 8-10 ਦਿਨ ਰੁਕਣਾ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਲੰਗਰ ਪਾਣੀ ਛਕਿਆ ਸੀ। ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਯਾਤ੍ਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਆਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਜੋ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉਤੇ ਉਤਰਨ ਸਮੇਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਬਾਰੇ ਪੁਛਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ੳਹ 18 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਗਲਬਾਤ, ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਉਤੇ ਇਕ ਇਕ ਸਾਲ ਗਿਣਾ ਕੇ ਉਹ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਂ ਸਕੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਅਜੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੇ ਕੇ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉਤੇ ਉਤਰਨ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ, ਜੇਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ੳਹਨਾਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਣ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਮੋੜ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਫ੍ਰੇਜ਼ਰ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਬਣੇ ਬੰਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ 300 ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੋਈ ਮੌਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਪਰਮਿਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਿੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਲ ਨਹੀਂ ਚਲਾਣ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿੱਲ ਚਲਾਣ ਲਈ ਕੇਸ ਲੜਿਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਦ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕੰਮ ਉਤੇ ਲਗ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 25 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੈਂਟ ਵਧ ਮਲਦੇ ਸਨ ਉਹ ਉਸ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਟਿੰਬਰ ਸੀ ਪੀ ਆਰ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਆਦਮੀ ਨੇ ਟਿੰਬਰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਸਾਂਝ ਵਿਚ ਮਿੱਲ ਲਾ ਲਈ। ਮਗਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਿੱਲ ਲਾ ਲਈ। ਲੋਕ ਰੁਜ਼ਾਨਾ 8-10 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਕਦੀ ਆਪ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਂਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਦਾ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ ਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1932 ਵਿਸ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੇਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਜਿਸਨੇ ਉਪਰੋਥੱਲੀ 5 ਸਾਲ ਕੱਪ ਜਿਤਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਮਨ ਖੇਡਾਂ ਲੰਮੀ ਛਾਲ, ਉੱਚੀ ਛਾਲ, ਘੋਲ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਹੁਦੀਆਂ ਸਨ; ਲੋਕ ਤਾਸ਼ ਖੇਡ ਕੇ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ੳਹਨਾਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਉ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਘਰ ਕਿਰਾਏ ਉਤੇ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਇਤਿਹਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਸਿਰਫ 1-2 ਘਰ ਹੀ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜੀ ਕਰ ਦਿਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿਤੀਆਂ ਸਨ। ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਟ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਤਗੜਾ ਬੰਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਘਲਾ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਈ ਸੀ। ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਜੌਗ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ 5 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਕਾਰਣ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿਲਕ ਕੇ ਆਪ ਰੋਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖਰਚੇ ਘਟ ਕਰ ਲਏ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੋ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਵਾਪਿਸ ਕੈਨੇਡਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਫੋਰਮੈਨ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਮਿਲਣ ਲਗ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ 600- 600 ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਘਰ ਖਰੀਦ ਲਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਹੀ ਵਸ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1938 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਂਦੀ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਈ ਚੰਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦਿਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਸੀ ਕਿ ਉਨਾਂ ਨੇ 11 ਐਵਨਿਉ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਜਗਾ ਉਤੇ ਇਕ ਚਰਚ ਵਿਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹ ਚਰਚ 14000 ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਖਰੀਦ ਲਈ। ਸਿੱਖ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸਨ – ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਇਲਾਕਾਈਪੁਣਾ ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਵਾ ਸੁਧਾਰ, ਦੁਆਬਾ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਮਾਝਾ ਸੁਧਾਰ। ਲੋਕ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਾਨ ਅਤੇ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ, ਸ਼ਰਾਬ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਏਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਅਡ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰਵਾਂਦੇ ਹਨ।

Creator: Sharma, Hari

Kuldip Singh Bains est arrivé au Canada en 1936, à l'âge de 18 ans. Son oncle est arrivé en 1906 et son père est arrivé en 1922. Les gens immigraient au Canada car les conditions économiques y étaient meilleures. Il a quitté son village seul. À cette époque, les femmes et leurs enfants célibataires âgés de moins de 18 ans pouvaient venir rejoindre le père de famille. Il est venu via Hong Kong et il fut hébergé au Gurdwara [temple]. Il a voyagé sur le navire Empress of Canada jusqu'à Victoria, en 3e classe, et il dormait dans un lit superposable. Il était l'unique Indien à bord. Les autres passagers, des Chinois et des Japonais, ont débarqué à Honolulu et au Japon, alors il fut seul pendant une longue partie du trajet. Il se souvient avoir pleuré pendant le voyage. Il a débarqué à Victoria où son père habitait. En 1926, plusieurs familles de la communauté sont venues au Canada et ont acheté des propriétés. Les gens pouvaient acheter une maison pour 400$. Son père travaillait à Duncan et il a acheté une terre de 80 acres pour 500$. Il a travaillé dans une scierie où il gagnait 0,18$ l'heure. Il suivait des cours du soir, mais il n'a jamais étudié à plein temps. D'autres enfants comme Dr. Sadhu Singh Dhami, Ranjit Singh Mattu et Karan Singh ont étudié dans des universités canadiennes. Lorsqu'il est arrivé, plusieurs Indiens vendaient du bois de chauffage qu'ils transportaient dans une voiture tirée par des chevaux. La communauté était peu nombreuse et ils vivaient dans des pavillons-dortoirs avec un cuisinier. Dans les villes, les gens habitaient en groupe dans des maisons. Le pays traversait une dépression économique et les emplois étaient rares. Les gens marchaient plusieurs miles pour trouver du travail. Malgré les temps difficiles, les membres de la communauté ont refusé l'aide sociale. Certains ont décidé d'envoyer leur famille aux Indes mais dans les années 1930, il y avait environ 1500 Indiens en Colombie-Britannique. Nagendra Singh Gill était président du comité du Gurdwara. En 1939, Pandia s'est impliqué dans la cause pour la légalisation de 300 personnes [qui étaient entrées au Canada de façon illégale]. La cause fut résolue grâce aux efforts de la communauté et des différents Gurdwaras. Le Gurdwara principal était situé à Vancouver et pour faire partie de l'association du Gurdwara, les gens devaient s'inscrire auprès de la Gurdwara Diwan Khalsa Society. Akali Singh Gurdwara fut fondé en 1953. Il y avait deux groupes dans le Gurdwara: le groupe de Surain Singh et le groupe de Gurdit Singh. Plusieurs associations furent fondées à cette époque, comme l'association des jeunes hommes, la ligue Hindustani et le mouvement Babbar pour l'indépendance des Indes. Dans les années 1930, le nombre d'activités révolutionnaires a augmenté. Au Gurdwara, Kuldip Singh était partisan du leader indien Subhas Chandar Bose et il a rencontré Darshan Singh Sangha. Darshan Singh Sangha est venu au Canada pour étudier, mais il s'est impliqué dans des activités politiques pendant ses études universitaires. Kuldip Singh et Darshan Singh Sangha ont partagé une maison et Kuldip subvenait aux besoins de Darshan. Darshan est devenu membre du parti communiste et ils sont tous deux devenus activistes de l'IWA [International Woodworkers of America]. En 1946, il a travaillé à Victoria où il était payé 0,32$ l'heure, comptant. Les salaires ont augmenté à 0,40$ l'heure, mais son salaire n'a pas été augmenté car il était impliqué dans le syndicat. C'est à cette époque que Darshan Singh est venu de Vancouver à la scierie pour rencontrer les employés de la scierie Mayo, à Victoria. Lorsqu'Hitler a attaqué la Russie, le parti communiste a changé sa position et a adopté le slogan « relations de travail libérales ». Le parti fut légalisé à cette époque. Darshan Singh était le secrétaire de séance de l'IWA. On a établi une section locale de l'IWA à Vancouver, dont le siège social était aux Etats-Unis. Les frais d'adhésion au parti étaient de l'ordre d'un dollar et demi. Pendant la guerre, la demande de main-d'œuvre a augmenté. La première grève eut lieu en 1946 à travers la Colombie-Britannique. Les hommes travaillaient 56 heures par semaine. À cette époque, l'IWA revendiquait des salaires de 0,25$ l'heure, des semaines de 40 heures et l'établissement d'un atelier syndical. En 1945, ils ont accepté de travailler 44 heures par semaine. Le syndicat prévoyait enseigner aux travailleurs quels étaient leurs droits. Le syndicat a dû travailler pendant de nombreuses années pour devenir puissant. Il a travaillé dans les scieries de 1938 à 1945. Avant l'arrivée du syndicat, il était impossible d'avancer : on interdisait aux Indiens de travailler sur les machines. Les Indiens étaient victimes de discrimination. À Duncan, un seul salon de coiffure appartenant à un Japonais refusait de couper les cheveux des Indiens. Ils n'avaient pas le droit de nager dans la piscine publique à Victoria. Les Indiens ne pouvaient pas entrer dans les brasseries et les restaurants. Ils ont dû se battre pour obtenir des droits au Canada. Pendant et après la guerre, ils furent mieux acceptés par les Blancs. En 1951, il a démarré une entreprise. Il s'est marié au Canada en 1953. Il est retourné aux Indes pour la première fois en 1961, pendant un mois. ;ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1936 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਾਇਆ ਜੀ 1906 ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਿਤਾ 1922 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਇਕੱਲੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਰਸਤਿਓਂ ਆਏ ਸਨ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਉਹ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਆਣ ਵਾਸਤੇ ਐੰਪਰੈਸ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸਫਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕੋ ਇੰਡੀਅਨ ਸਨ । ਬਾਕੀ ਦੇ ਲੋਕ ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਹੋਨੋਲੁਲੂ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਉਤਰ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿਚ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੋ ਪਏ ਸਨ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਉਤਰੇ ਸਨ ਜਿਥੇ ੳਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 1926 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘਰ ਖਰੀਦੇ ਲਏ ਸਨ। ਘਰ 400 ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਡੰਕਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ 80 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ 500 ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ 18 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦਿਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ। ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਜਿਵੇਂ ਧਾਮੀ, ਮੱਟੂ ਅਤੇ ਕਰਮਾ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯੁਨਿਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵੀ ਪੜੇ ਸਨ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਘੋੜਾ ਬੱਘੀਆਂ ਉਤੇ ਬਾਲਣ ਲਈ ਲਕੜਿਆਂ ਵੇਚਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਬੰਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਸੋਈਆ ਉਨਾਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਗਰੁਪਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਕਾਰਣ ਦੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਮੀਲਾਂ ਤਕ ਪੈਦਲ ਤੁਰ ਕੇ ਕੰਮ ਲਭਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਦਾਦ ( ਵੈਲਫੇਅਰ ) ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਭੇਜਣਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ ਪਰ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ 1500 ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1939 ਵਿਚ ਪਾਂਡੀਆ ਨੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਆਏ 300 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਿਆਂ ਕਰਾਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮਿਲਵਰਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੁਲਝਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੀਵਾਨ ਖਾਲਸਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਕਾਲੀ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦੁਆਰਾ 1953 ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਦੋ ਗਰੁਪ ਹੁੰਦੇ ਸਨ – ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗਰੁਪ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗਰੁਪ। ਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਵੀ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਯੰਗ ਮੈਨਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਲੀਗ, ਬੱਬਰ ਲਹਿਰ। 1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦ੍ਰ ਬੋਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਆਏ ਸਨ ਪਰ ਯੁਨਿਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਇਕ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਆਈ. ਡਬਲਿਉ. ਏ ( ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੂਡ ਵਰਕਰਸ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ ) ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਵਰਕਰ ਸਨ। 1946 ਵਿਚ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਚ 32 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਉਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੋਰਨਾਂ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਉਜਰਤ 40 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟਾ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਪਰ ਉਨਾਂ ਦੀ ਉਜਰਤ ਨਹੀਂ ਵਧਾਈ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਵੈਨਕੂਵਰ ਮਿਓ ਮਿੱਲ ਵਿਚੋਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਰੂਸ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਟੈਂਡ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਅਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਜ਼ਾਦ ਕਿਰਤੀ ਸੰਬੰਧ। ਪਾਰਟੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਖੋਂ ਜਾਇਜ਼ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਈ. ਡਬਲਿਉ. ਏ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਆਈ ਡਬਲਿਉ ਏ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਚੰਦਾ ਡੇਢ ਡਾਲਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਚ 1946 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਰਤੀ ਹਫਤੇ ਵਿਚ 56 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਈ. ਡਬਲਿਉ. ਏ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ 25 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ੳਜਰਤ, ਹਫਤੇ ਵਿਚ 40 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਯੁਨੀਅਨ ਦਾ ਦਫਤਰ ਹੋਏ। 1945 ਵਿਚ ਹਫਤੇ ਵਿਚ 44 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮੰਗ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਈ ਸੀ। ਯੁਨੀਅਨ ਨੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਯੁਨੀਅਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਨ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲਗ ਗਏ। ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ 1938 ਤੋਂ 1945 ਤਕ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਯੁਨੀਅਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੋਈ ਚਾਂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਉਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਡੰਕਨ ਵਿਚ ਜਪਾਨੀ ਦੀ ਨਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਕਟਦਾ ਸੀ। ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੀਅਰ ਪਾਰਲਰ ਅਤੇ ਰੈਸਤਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੋਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਝਬੂਝ ਵਧ ਗਈ ਸੀ। 1951 ਵਿਚ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1953 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1961 ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਉਹ ਭਾਰਤ ਗਏ ਸਨ।

Creator: Sharma, Hari

Kehar Singh Kailey est arrivé à Seattle à l'âge de 19 ans, en 1912, avec Imanat Ali Khan. Il est venu via Manille, où il est demeuré pendant trois mois. À leur arrivée, Kailey n'avait que 1£ dans ses poches et Imanat Ali Khan, 5£. À Seattle, les gens devaient avoir au moins 5£ pour avoir le droit de s'établir. Imanat Ali Khan fut donc le premier à s'établir, puis il a réussi à trouver de l'argent pour que Kehar Singh puisse avoir le droit d'établissement. En Amérique, il devait porter un chapeau [comme les hommes américains] et il n'était pas bien traité. Un interprète nommé Hopkinson est venu à Seattle de Vancouver. La mère d'Hopkinson était Punjabi, alors il parlait cette langue. Hopkinson a insisté auprès de Kailey pour qu'il vienne au Canada, mais ce dernier a refusé parce qu'il préférait demeurer aux Etats-Unis. Il a travaillé dans une scierie et il gagnait 0,20$ l'heure. Il y avait des petites chambres à louer près de la rivière. En 1914, pendant la guerre, le directeur de la scierie a fait construire des salles pour eux, partagées par quatre personnes. Lorsqu'il rentrait chez lui, il devait préparer ses propres repas. Mais ils ont accumulé suffisamment d'argent pour embaucher un cuisinier. Ils déposaient leur argent à la banque pour ensuite en envoyer une partie à leur famille au Punjab. De la scierie, il s'est enrôlé dans l'armée américaine en 1917. Après avoir passé 21 jours sur un navire, il est arrivé en France. Il pouvait parler anglais, mais il était le seul Indien dans le groupe. On lui a demandé de participer à l'effort de guerre, mais il a exigé la citoyenneté américaine d'abord. Le juge lui a accordé la citoyenneté sous ces conditions. Normalement, seules les personnes éduquées pouvait obtenir la citoyenneté, qui leur était ensuite retirée. On a refusé la citoyenneté à un Sikh parce qu'il portait un turban. Il a porté sa cause en justice et obtenu la citoyenneté. Lorsque les forces allemandes capturaient des gens, elles leur demandaient qui ils étaient. Le gouvernement ne s'inquiétait pas des personnes qui n'était pas américaines, mais s'il s'agissait d'un citoyen américain, le gouvernement devait prendre des mesures pour les faire libérer. En 1922, certains Indiens se sont battus à Washington pour obtenir la citoyenneté. Le juge leur a demandé s'ils appartenaient à la meilleure race. On leur a dit que la citoyenneté n'était accordée qu'aux personnes de race blanche. Les non-Blancs ont perdu leur cause et on leur a retiré leurs terres. En Californie, en 1912, les gens du parti Ghadar luttaient pour l'indépendance des Indes. Au Canada, le Gurdwara [temple] était situé à Vancouver. En 1913, les membres du parti Ghadar sont allés aux scieries d'Astoria pour s'adresser aux travailleurs. Les Hindous et les Musulmans ne mangeaient pas ensemble, alors on leur a parlé d'égalité et d'unité. On a établi des associations du parti Ghadar dans les scieries. Les Sikhs étaient majoritaires, mais les Musulmans ont également adhéré au parti. À cette époque, on publiait le journal Ghadar Di Gunj ["Echos de mutinerie"] et il connaissait beaucoup de succès; on a même envoyé des copies aux Indes. Un jeune homme de 17 ans, Kartar Singh Sarabha, travaillait avec lui. Il avait terminé sa 10e année et il était venu à Astoria en 1912 pour poursuivre ses études, mais il est retourné aux Indes en 1914. Personne ne voulait qu'il parte. Il fut tué aux Indes. Une autre personne a accompagné Kartar Singh, mais on ne sait pas ce qu'il est devenu. Sohan Singh Bhakna a également habité aux États-Unis. Dans les années 1930, les gens ne pouvaient pas venir au Canada en raison de la dépression économique. Il pouvait acheter de la nourriture pour une journée s'il vendait tout le bois de chauffage dans son véhicule. Les banques étaient fermées et personne ne pouvait retirer de l'argent. Les gens recevaient 3$ par semaine pour se nourrir. La situation économique est demeurée très difficile jusqu'à 1934. Toutes les scieries ont fermé leurs portes, alors les travailleurs étaient sans emploi en raison de la dépression dans les deux pays. En 1912, une famille indienne est venue au Canada mais a dû retourner à Hong Kong parce qu'à cette époque, on ne permettait pas aux familles de rester au Canada. Ils ont porté leur cause en cour à Hong Kong pour venir au Canada. Les gens ne pouvaient pas acheter de terres, ils ne possédaient pas l'égalité des droits et on les appelait « Hindous » même s'ils étaient Sikhs. Toute la communauté travaillait d'arrache-pied jour et nuit; ses membres étaient très courageux. Environ 250-300 personnes habitaient au pays de façon illégale ; les immigrants faisaient venir des jeunes hommes en prétendant qu'il s'agissait de leurs fils. Le gouvernement canadien a ordonné leur expulsion. Pandia et d'autres personnes ont tenté de légaliser leur situation au Canada. En 1936, il est venu au Canada et il a obtenu la citoyenneté canadienne. De 1929 à 1936, il a habité aux Etats-Unis. En 1922, il est retourné aux Indes mais il ne pouvait pas se déplacer librement parce qu'il était membre du parti Ghadar et citoyen américain. Au poste de police, on lui a dit qu'en tant que citoyen américain, il devait informer la police chaque fois qu'il quittait son village. À son retour aux Etats-Unis, la police l'a escorté jusqu'à Ludhiana [une ville du Punjab], puis de Ludhiana à Calcutta. Il s'est marié en 1926 et il a acheté une terre dans son village. ;Kehar Singh Kailey came to Seattle at the age of 19 in 1912. He came along with Imanat Ali Khan. He came from Manila where he lived for 3 months. He had £1 in his pocket and Imanat Ali Khan had £5 when they arrived in Seattle. In Seattle persons having £5 were allowed to land. So first Imanat Ali Khan landed, then he managed to get money for Kehar Singh to land. In America he had to wear a hat [like American men did] and was not treated well. An interpreter named Hopkinson from Vancouver came to Seattle. Hopkinson's mother was Punjabi so he knew Punjabi. Hopkinson insisted Kailey to come to Canada but he refused as he wanted to go to America. He worked for 20¢ an hour in a mill. At the side of a river they made small rooms for living. In 1914 at the time of the War, the manager of the mill had rooms built for them in which 4 people lived collectively. After returning from work they cooked food for themselves, but when they accumulated some money they hired a cook. They deposited money in the bank and sent money home to Punjab. From the mill he joined the US Army in 1917. After 21 days on a ship they reached France. He was able to speak English but the only person from India in that group. He was asked to join the war but he first asked for citizenship. On that basis the judge granted citizenship to him. Citizenship was granted only to well educated people, but later on citizenship was taken back from all of them. One Sikh person was not given citizenship because he wore a turban. He fought a case for it and got citizenship. German forces captured people and asked them who they were. For non-Americans, the government was not concerned, but if the person was an American citizen then the American government had to made arrangements to get them released. In 1922 people from India fought a case in Washington for citizenship. The judge asked them if they are from best race. They were told that citizenship will be given only to white people. Non-white people lost the case and all the lands of non-white people were taken away. In California in 1912 people of Ghadar party were fighting for India's independence. In Canada the Gurdwara [temple] was in Vancouver. In 1913 Ghadar party members went to the Astoria mills and gave lectures to the workers. Hindu and Muslim people were not eating together so they lectured on equality and unity. In the mills Ghadar party societies were made. Sikh people were in majority, but the Muslims also joined the Ghadar party. In the mean time a paper Ghadar Di Gunj ["Echoes of Mutiny"] was published and was very popular; they even sent copies to India. A 17-year-old called Kartar Singh Sarabha was also working in his mill. He had finished 10th grade and came to Astoria in 1912 for further studies, but returned to India in 1914. When he left to go back to India everybody didn't want him to go. He was killed in India. Another person from Sarabha also went with Kartar Singh but his whereabouts were not known. Sohan Singh Bhakna also lived in America. In the 1930s people were not allowed to come to Canada because of the Depression. By selling a vehicle full of wood they managed to get food for a day. Banks were closed and nobody was allowed to withdraw money from banks. People were given $3 a week for food. The economic situation remained bad until 1934. All the mills were shut down so the workers were idle due to the Depression in both countries. In 1912 a family from the Indian community came to Canada, but was returned to Hong Kong because families weren't allowed to stay. They fought the case from Hong Kong and came to Canada. People were not allowed to purchase land, they didn't have equal rights, and they were called Hindus even though most of them were Sikhs. The whole community did very hard work day and night and was very courageous. About 250-300 persons were living illegally because they were brought in as if they were sons by another immigrant who wasn't really their father. The Canadian government gave a deportation order for them. Then Pandia and other people worked to make them legal in Canada. In 1936 he came to Canada and got citizenship. From 1929 to 1936 he lived in America. In 1922 he went back to India, but he was not allowed to go about freely because he was a member of Ghadar party and was an American citizen. At the police station he was told that being a citizen of America he had to inform the police wherever he went from the village. When coming back to America the police escorted him to Ludhiana [a city in Punjab]. Then from Ludhiana to Calcutta local police escorted him. He married in 1926 and purchased land in his village. ;ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਕੈਲੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1912 ਵਿਚ ਇਮਾਨਤ ਅਲi ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਏਟਲ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਨੀਲਾ ਰਸਤਿਓਂ ਆਏ ਸਨ ਜਿਥੇ ਉਹ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੀਏਟਲ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਪਾਊਂਡ ਸੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪੰਜ ਪਾਊਂਡ ਸਨ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਪੰਜ ਪਾਊਂਡ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੀਏਟਲ ਉਤਰਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਉਤਰ ਕੇ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਨ ਆਦਮੀ ਟੋਪੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ ਉਸ ਤਰਾਂ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਟੋਪੀ ਪਹਿਨਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਤੀਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨਾਂ ਦਾ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨੇ ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਂ ਕਰ ਦਿਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 20 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਇਕ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। 1914 ਵਿਚਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿੱਲ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਉਨਾਂ ਲਈ ਕਮਰੇ ਬਣਵਾ ਦਿਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ 4-4 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਪੈਸਾ ਜੋੜ ਲਿਆ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਬਣਾਨ ਲਈ ਇਕ ਰਸੋਈਆ ਰਖ ਲਿਆ। ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਉਹ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪੈਸਾ ਭੇਜਦੇ ਸਨ। ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ 1917 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ 21 ਦਿਨ ਦਾ ਸਫਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਫ੍ਰਾਂਸ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਗਰੁਪ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕੋ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਅਧਾਰ ਉਤੇ ਜੱਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸਿਟੀਜਲਨਸ਼ਿਪ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਸਿੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਸੀ ਕਿਊਂਕਿ ਉਸਨੇ ਪੱਗ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕੇਸ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਛਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਲੋਕ ਹਨ। ਗੈਰ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਫੌਜੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਛੁਡਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। 1922 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਕੇਸ ਲੜਿਆ। ਜੱਜ ਨੇ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਚੰਗੀ ਨਸਲ ਦੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਕੇਵਲ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਗੈਰ-ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਕੇਸ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਲੇ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ 1912 ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1913 ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਐਸਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਕਚਰ ਦਿਤੇ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਉਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦਿਤਾ। ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸਨ ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਕਢਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। 17 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਵੀ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਰਾਭਾ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ 1912 ਵਿਚ ਅਗੋਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਐਸਟੋਰੀਆ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ 1914 ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ। ਇੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਾਭੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭੇ ਨਾਲ ਵਾਪਿਸ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ੳਸਦਾ ਥਹੁ-ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗ ਸਕਿਆ। ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਆਣ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਕੜੀਆਂ ਦੀ ਭਰੀ ਗੱਡੀ ਵੇਚ ਕੇ ਲੋਕ ਇਕ ਦਿਨ ਦਾ ਖਾਣਾ ਜੁਟਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬੈਂਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਂਕਾ ਵਿਚੋਂ ਪੈਸਾ ਕਢਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਲਈ ਹਫਤੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਡਾਲਰ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ 1934 ਤਕ ਮੰਦੀ ਰਹੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਬੰਦ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਕਾਰਣ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੇਕਾਰ ਬੈਠੇ ਸਨ। 1912 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਮੋੜ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਲਿਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਕੇਸ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ-ਹਿੰਦੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸਿੱਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੂਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਇਕ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦੁਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ 250-300 ਲੋਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦਸ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਉ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਪਾਂਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਪੱਕਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ 1936 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਅਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਲੈ ਲਈ। 1929 ਤੋਂ 1936 ਤਕ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਰਹੇ ਸਨ। 1922 ਵਿਚ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਗਏ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਣ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦਸ ਕੇ ਜਾਣ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਿਸ ਆਣ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤਕ ਗਈ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਕਲੱਕਤੇ ਤਕ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। 1926 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ।

Creator: Sharma, Hari

Jagar Singh Mahal est arrivé au Canada en 1925, à l'âge de 18 ans. Son père est arrivé au Canada en 1906 et il n'est jamais retourné aux Indes. Jagar Singh n'est pas allé à l'école et il était fermier dans son village. Son père envoyait de l'argent à sa mère. Il est venu au Canada après avoir été invité par son père. Environ 25 personnes de son village sont venues à Calcutta, où elles sont demeurées pendant 23 jours. Elles se sont ensuite rendues à Vancouver via Rangoon, Singapore, Hong Kong et le Japon. À Hong Kong, il a habité au Gurdwara [temple]. Sur son navire, plusieurs passagers étaient d'origine chinoise ou japonaise. Il lui a fallu 23 jours pour se rendre de Hong Kong à Vancouver. Le navire était chargé de produits et il a débarqué au quai du CFCP. Les agents d'immigration n'acceptaient que les passagers dont les parrains étaient venus les accueillir au port. L'examen médical avait lieu à Hong Kong. Son père était propriétaire d'une petite scierie à Lillooet ; vingt-deux personnes travaillaient dans cette scierie. Certains de ces travailleurs étaient d'origine ethnique différente, mais l'ingénieur était Blanc. Son père possédait une maison à Vancouver. Ils ont vécu au sein d'autres communautés sans aucun problème. Après quelque temps, il a quitté la scierie pour habiter à Burnaby, une banlieue de Vancouver. Il possédait des voitures tirées par des chevaux qu'il utilisait pour vendre du bois de chauffage. Il avait également quelques camions. Il gagnait 0,40$ l'heure. Les maisons étaient chauffées au bois ou au charbon. À cette époque, on ne comptait que 50 Indiens travaillant à Fraser Mills, alors qu'il y avait environ 700 Indiens auparavant. Les gens habitaient dans des cuisines de chantier [habitation de groupe] et il a brièvement habité dans une cuisine de chantier. Il n'y avait qu'un seul magasin indien à cette époque, appartenant à Dosanjh Brahmin. Certains travaillaient sur les fermes. Les fermiers gagnaient 5$ par jour alors que dans les scieries, les gens gagnaient 4$ par jour. Les travailleurs de ferme devaient déplacer des objets lourds. Il a coupé ses cheveux lorsqu'il est arrivé au Canada. Environ une dizaine de personnes de sa communauté canadienne avaient fait des études avancées. Garcha, Dhami et plusieurs autres garçons sont allés à l'université. Les gens se divertissaient en jouant aux cartes, en assistant à des matchs de lutte, en jouant de la musique, en chantant ou en buvant de l'alcool. Les salaires parmi les différents groupes ethniques étaient les mêmes. Les Blancs travaillaient moins dans les scieries. Les Indiens étaient reconnus comme étant des travailleurs assidus et forts, alors ils étaient convoités pour combler les emplois. Pendant la dépression, l'économie s'est écroulée, mais les Indiens ont refusé l'aide sociale. Les gens s'entraidaient ou encore, ils renvoyaient leur famille aux Indes. Plusieurs femmes sont venues au Canada en 1925 suite à l'adoption de la loi permettant aux immigrants de faire venir leurs femmes et leurs enfants. Plusieurs sont retournés aux Indes pour se marier, puis ils ont amené leur épouse au Canada. Les femmes ne travaillaient pas hors du foyer. Elles devaient porter les mêmes types de vêtements que les femmes blanches. Environ cinq Indiens ont épousé des femmes blanches. Les gens habitaient surtout à Vancouver et à Victoria; ils étaient très peu nombreux dans les autres villes. En 1932-1933, plusieurs immigrants sont arrivés avec des papiers falsifiés, mais le gouvernement fut alerté et il a ordonné leur expulsion. La communauté indienne s'est ralliée pour les aider. Dhoot de Victoria, Mahinder Singh, Karam Singh et plusieurs autres ont donné beaucoup d'argent pour aider les personnes touchées par cet ordre d'expulsion. Pandia, une personne éduquée, a aidé les gens mais l'argent utilisée pour régler les questions d'immigration fut versée par la communauté. Le Gurdwara de Vancouver était le cœur de la communauté : c'est là que l'on discutait des questions importantes. Les gens se rassemblaient uniquement dans les Gurdwaras. On trouvait des Gurdwaras du côté des scieries, à Abbotsford, à Vancouver, à New Westminster et à Victoria. La politique était à l'ordre du jour dans les Gurdwaras. Hopkinson, une personne qui soutirait de l'argent à la communauté, fut tué par balle par Mewa Singh en 1915. Ce dernier fut exécuté et depuis, les Gurdwaras canadiens célèbrent son martyre à chaque année. Toutefois, personne n'a aidé la mère de Mewa Singh. Le premier Guru Granth sahib [texte sacré] fut installé au Gurdwara de la 2e Avenue à Vancouver, mais ce Gurdwara historique fut vendu en 1961. Le Hindustan n'était pas indépendant à cette époque, alors les gens se sont impliqués depuis le Canada. Le parti Ghadar fut fondé et le mouvement était très actif aux Etats-Unis et au Canada. Plusieurs étaient communistes. Pendant la lutte pour l'indépendance des Indes, il n'existait pas de friction entre les Sikhs, les Musulmans et les Hindous. Il a habité à Vancouver, à Victoria, à Hope et à Kamloops. Il est retourné aux Indes pour la première fois en 1961. Il voulait finir ses jours aux Indes. Son entreprise fonctionnait bien, mais il avait le mal du pays. Si la situation au Punjab avait été plus stable, plusieurs personnes y seraient retournées car elles possédaient des terres dans cette région. ;Jagar Singh Mahal came to Canada in 1925 at the age of 18. His father came to Canada in 1906 and after that he never went back to India. Jagar Singh did not go to school and he did farming in his village. His father used to send money at home. He came to Canada on his father's invitation. About 25 people from his village came to Calcutta. There they stayed for 23 days. Then from Calcutta via Rangoon, Singapore, Hong Kong, and Japan he came to Vancouver. In Hong Kong he lived in the Gurdwara [temple]. Many of the other passengers on his ship were Chinese and Japanese. From Hong Kong to Canada it took 23 days. The ship was loaded with goods. In Canada he landed at Vancouver at the CPR dock. Immigration officials would let people in if the sponsor came to get them from the port. The medical was done in Hong Kong. His father had a small mill in Lillooet and 22 people worked in that mill. People from other ethnic groups worked in the mill but the engineer was white. His father had a house in Vancouver. They lived among other communities without any difficulty. After some time he left the mill and lived in the Vancouver area, in Burnaby. He kept horse carts for selling fuel woods. He also had trucks. He worked for 40¢ an hour. Every house need fuel wood or coal. In Fraser Mills only 50 Indian people were working at this time. Earlier about 700 Indian people worked in that mill. People lived in cookhouses [a group living arrangement]. He lived for a short period in a cookhouse. There was only one Indian store at that time, run by Dosanjh Brahmin. Some people worked on farms. On farms the wages were $5 a day while in mills wages were $4 a day. Work on farms involved lifting heavy weight. He cut his hair on arrival in Canada. About 10 people in the community were well educated in Canada. Garcha, Dhami and many other boys went to university. People entertained themselves by playing cards, wrestling, playing instruments, singing and drinking alcohol. There was no difference of wages between ethnic groups. White people worked less in mills. Indian people were famous for hard and good work and were sought after for employment. Indian people contributed to the union. During the Depression the whole economy crashed but no Indian people went on welfare. People helped each other or sent their families back to India. Many women came to Canada in 1925 because the law was passed to bring wives and children. Many people went back to India to get married and brought their wives back with them. Women did not work outside the home. Women had to wear the kind of clothes white women wore. About five Indian men married white women. People were mostly in Vancouver and Victoria, and very few were in other places. In 1932-33 many people came on forged papers, but later had problems when the Canadian government ordered them deported. The Indian community collectively helped them. Dhoot of Victoria, Mahinder Singh, Karam Singh and many more contributed a lot of money to help the affected people. Pandia, being an educated person, helped people, but the money to solve the immigration problem was provided by the community. The Vancouver Gurdwara was the focal point of the community where matters important to them were discussed. People gathered in Gurdwaras only. Gurdwaras were in mill side, Abottsford, Vancouver, New Westminster and Victoria. In the Gurdwaras politics prevailed. Hopkinson, who used to take money from the community, was shot dead by Mewa Singh in 1915. Then Mewa Singh was executed; his martyrdom was celebrated every year in Canadian Gurdwaras but nobody helped his mother. The first Guru Granth sahib [sacred text] was installed in the Gurdwara on 2nd Avenue in Vancouver, but that historical Gurdwara was sold in 1961. Hindustan was not independent at that time so people participated in the struggle from Canada. The Ghadar party was formed and this movement was very active in America and Canada. Many people were communist. During the struggle for India's independence there was no friction between Sikhs, Muslims and Hindus. He lived in Vancouver, Victoria, Hope and Kamloops. The first time he went back to India was in 1961. He wanted to spend his old age in India. His business did well but he still missed his country. If there had been no disturbance in Punjab many people would have gone back as they have properties there. ;ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1925 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ 1906 ਵਿਚ ਕੇਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਕਦੀ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਣ ਨਹੀਂ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਘਰ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਭੇਜਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉਤੇ ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਈ 25 ਲੋਕ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਕੱਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ੳਥੇ 23 ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਰਹੇ। ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਰੰਗੂਨ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਰਸਤਿਓਂ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਏ ਸਨ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਸਨ। ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆਣ ਵਿਚ 23 ਦਿਨ ਲਗ ਗਏ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਸੀ ਪੀ ਆਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉਤੇ ਉਤਰੇ ਸਨ। ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉਤੇ ਤਾਂ ਉਤਰਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਪਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਲਿਲੀਓਟ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਮਿੱਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ 22 ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਇੰਜੀਅਰ ਗੋਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ੳਹੁਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਘਰ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਰਨਾਂ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਉਨਾਂ ਨੇ ਮਿੱਲ ਛਡ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਬਰਨਬੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਲਕੜਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਘੋੜਾ ਬੱਘੀ ਰਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਦੇ ਟਰੱਕ ਵੀ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ 40 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਇਕ ਘਰ ਨੂੰ ਲਕੜੀ ਦੇ ਬਾਲਣ ਜਾਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫ੍ਰੇਜ਼ਰ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ 50 ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 700 ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਇਸ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੋਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਸਾਂਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇ 5 ਡਾਲਰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਜਦਕਿ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ 4 ਡਾਲਰ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕਟਾ ਲਏ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਦੇ ਕੋਈ 10 ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਗਰਚਾ, ਧਾਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਗਏ ਸਨ। ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪ੍ਰਚਾਵਾ ਤਾਸ਼ ਖੇਡ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਾਜ਼ ਵਜਾ ਕੇ, ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਆਦਿ ਪੀ ਕੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਵਖ ਵਖ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਜਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਘਟ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕਿਰਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ ਅਤੇ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਉਤੇ ਰਖਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਦਾਦ ( ਵੈਲਫੇਅਰ ) ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 1925 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਈਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਣ ਲਈ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਤਨੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਗੋਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੋਈ ਪੰਜ ਇੰਡੀਅਨ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਗੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ ਸਨ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਲੋਕ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ਉਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। 1932-33 ਵਿਚ ਕਈ ਲੋਕ ਨਕਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਉਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਆਈ ਜਦੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਿਸ ਭੇਜਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤੇ। ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਧੂਤ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਪਾਂਡੀਆ ਨੇ ਪੜਿਆ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮਸਲੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਵਲੋਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮਯੁਨਿਟੀ ਦਾ ਮੁਖ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਮਸਲਿਆਂ ਉਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮਿੱਲ ਸਾਈਡ, ਐਬਟਸਫੋਰਡ, ਵੈਨਕੂਵਰ, ਨਿਉ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸਿਆਸਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਜੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ 1915 ਵਿਚ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ; ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਹਰ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਉ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗੁਦੁਆਰੇ ਨੂੰ 1961 ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਮਯੁਨਿਸਟ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਤਭੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਹੋਪ ਅਤੇ ਕੈਮਲੂਪਸ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ ਭਾਰਤ 1961 ਵਿਚ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਿਤਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ੳਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚੰਗਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਖਰਾਬ ਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਾਪਿਸ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਸਨ।

Creator: Sharma, Hari

Dhan Kaur Johal est arrivée au Canada en 1923, de Jandiala, au Punjab. Elle a voyagé via Calcutta, Singapore et Hong Kong. Elle est demeurée trois jours à Hong Kong avant de prendre le navire qui l'amènerait au Canada. Il n'y avait que quatre Indiennes au Canada lorsqu'elle est arrivée. La première femme est arrivée en 1914 avec ses enfants. Une autre Indienne est venue auparavant, mais elle fut renvoyée à Hong Kong parce que les hommes immigrants ne pouvaient pas amener leur famille. Son mari s'est battu en cour pendant trois ans, à Hong Kong. Graduellement, on a permis aux femmes indiennes de venir au Canada. Les Indiennes ne pouvaient pas porter les vêtements indiens traditionnels, alors elle a dû acheter des vêtements occidentaux au Japon qu'elle a enfilés avant d'arriver à Vancouver. Au début, les Indiennes n'aimaient pas le nouveau style de vêtements, mais elles s'y sont habitué et elles ne portaient les vêtements traditionnels que pour aller au Gurdwara [temple]. Si les femmes indiennes quittaient la maison en portant des vêtements traditionnels, les Blancs croyaient qu'elles étaient en pyjama. Par la suite, ils ont compris qu'il s'agissait de vêtements indiens traditionnels. En 1930, les conditions économiques sont devenues très difficiles. Les gens gagnaient 0,10$ de l'heure. Ils possédaient leur entreprise de camionnage, mais ils ont connu des difficultés. Plusieurs familles sont retournées aux Indes, mais personne n'a accepté l'aide sociale parce que cela était mal vu dans la communauté, où tous les membres s'entraidaient. Pendant la guerre, le gouvernement a distribué des coupons d'alimentation. Chaque communauté achetait les aliments qu'elle aimait avec ces coupons. Après la guerre, les indo-canadiens ont obtenu le droit de vote, on a formé un syndicat et les salaires ont augmenté. Au début, les gens avaient peur de se joindre au syndicat car parfois, ils étaient congédiés pour cette raison. Mais lorsque le syndicat est devenu fort, tous sont devenus membres et ils ont pu profiter de l'équité salariale. Lorsque les Japonais furent retirés, les Indiens ont acheté leurs maisons. Auparavant, les gens ne pouvaient pas acheter une maison alors ils devaient louer. Les loyers étaient de l'ordre de 8$-10$ par mois. Ils ont acheté une maison neuve sur la 2e Avenue pour 4000$. Très peu de gens possédaient une voiture. Certains Indiens comme Kapoors et Mayo possédaient leur propre scierie. La plupart des gens travaillaient dans les scieries et habitaient dans les cuisines de chantier. Le salaire du cuisinier était payé par les travailleurs : chacun versait 2$. Quelques Indiennes étaient cuisinières dans les cuisines communes. Les femmes ne travaillaient pas hors du foyer, alors elles passaient leur temps ensemble à cuisiner ou à se promener. Elle a cuisiné sur un poêle à bois pendant plus de 15 ans. En 1943, elle cuisinait sur un réchaud. Une personne d'origine indienne inspectait les maisons pour s'assurer qu'elles étaient propres. Elle a appris à conduire très tôt et elle conduisait ses copines à la plage. Elle n'était pas éduquée, mais elle a appris l'anglais avec les garçons blancs en six mois. En 1939, ils ont acheté une radio mais les émissions étaient en anglais. La télévision est arrivée pendant les Jeux olympiques. Après 1969, les femmes ont commencé à intégrer le marché du travail. Elle a travaillé pendant une année au Canada. Ses quatre enfants sont nés au Canada. Le premier mariage de la communauté indienne fut solennisé à Kamloops. Le mariage de sa fille fut le premier à être célébré à Vancouver. Les gens se mariaient dans les maisons. Par la suite, le comité du Gurdwara a insisté pour que l'on célèbre le mariage au temple, suivi d'un banquet à la maison. La plupart des Indiens sont arrivés après que le Canada ait augmenté le quota [d'immigration]. Ce dernier a ensuite été réduit. Lorsqu'on a permis aux visiteurs de venir au Canada, d'autres Indiens sont venus. En 1969, elle est allée aux Indes pour le mariage de son fils et elle y a habité pendant 6 ans. Les visas n'étaient pas exigés à l'époque. Ils possèdent des terres dans son village. Tout le monde prévoyait gagner de l'argent, puis retourner aux Indes. Ils ont acheté des terres au Punjab avec l'argent gagné au Canada. Ils n'ont jamais songé à s'établir au Canada de façon permanente. Il y avait un magasin qui desservait la communauté indienne sur la 2e Avenue, à Vancouver. Ce dernier a fermé ses portes après la mort du propriétaire. À l'époque de la partition aux Indes, en 1947, tous les indo-canadiens vivaient en harmonie. Les Musulmans et les Hindous fréquentaient aussi le Gurdwara. Il n'existait pas de différentiation régionale parmi les gens des différentes régions du Punjab, comme Malwa, Doaba et Majha. Il y avait des Gurdwaras à Vancouver, sur le site de la scierie, à Victoria et à New Westminster. Le Gurdwara du site de la scierie fut bâti par une personne blanche. Ce dernier a brûlé, mais il fut rebâti par des Blancs. Après la fermeture de la scierie, le Gurdwara fut démoli. En 1924, un Jatha du Gurdwara de Vancouver est allé au Punjab pour participer au Jatha de Jaito. Tous les dimanches de Kirtan [chant d'hymnes] avaient lieu au Gurdwara. Au début, les hommes préparaient le langar [cuisine communautaire gratuite] au Gurdwara, car il n'y avait pas de femmes. Quand les femmes sont arrivées, elles ont pris en charge la préparation du langar. Les gens envoyaient de l'argent pour le Doaba Sudhar et le Malwa Sudhar [programmes de développement locaux] au Punjab. Plusieurs ont fait venir leurs neveux et les enfants de leurs amis au Canada en prétendant qu'il s'agissait de leurs enfants. Mais le gouvernement canadien les a considérés comme des immigrants illégaux et il a ordonné leur expulsion. La communauté a versé de l'argent pour défendre leur cause. Pandia a participé à la cause et 300 personnes ont pu rester. Ses enfants n'ont pas connu de difficultés à l'école. Les enseignants étaient très aimables. Ses petits-enfants parlent aussi le Punjabi. ;Dhan Kaur Johal came to Canada in 1923 from Jandiala, Punjab. She came via Calcutta, Singapore, and Hong Kong. She stayed three days in Hong Kong awaiting the boat to Canada. There were only four other Indian women in Canada when she arrived. The first woman came with her children in 1914. There was a woman who came earlier that was sent back to Hong Kong because men immigrants weren't allowed to bring their families. Her husband fought the case for three years from Hong Kong. Gradually more Indian women came to Canada. Indian women were not allowed to wear traditional clothing so she bought western style clothes from Japan and she put them on before landing in Vancouver. Initially the omwen did not like the new style of clothes but later they got used to it and wore traditional clothes just for going to Gurdwara [temple]. If Indian women left the house in traditional clothes, white people thought they were wearing nightgowns. Later on they found out that it is traditional Indian dress. In 1930 the economic condition turned very bad. Wages were 10¢ per hour. They had their own trucking business but their business also had setbacks. Many families went back to India but nobody took welfare which was considered bad in the community. Everybody helped each other. During the war food tickets were given out. Each community took the kind of food they liked on those tickets. After war Indo-Canadians got voting rights, the union was formed and wages were increased. Initially people were afraid of joining union as sometimes they were fired for doing so, but once the union got strong every one joined and people got the benefit of equal wages. When the Japanese were uprooted, Indian people purchased their houses. Before that people were not allowed to purchase houses and had to rent. Rent was $8-10 per month. They bought a new house on 2nd Avenue for $4,000. Very few people had cars. Indian people owned mills such as the Kapoors, Mayo, and their own mill. Most of the people worked in the mills and lived in cookhouses. The salary of the cook was made up by each person contributing $2 to the cookhouse. A few Indian women also worked as cooks in the cookhouses. The women didn't work outside the home, so they passed their time together, cooking, or going out. She cooked on a wood stove for more than 15 years. In 1943 she cooked food on a heater. One Indian person used to check the houses for cleanliness. She learned how to drive soon and could take her friends to the beach. She had no formal education but learned English from the white boys in six months. In 1939 they started having radios, but the programs were in English. During the Olympics games television came. After 1969 women started to hold jobs. She also worked for one year in Canada. Her four children were all born in Canada. The first marriage in the Indian community was solemnized in Kamloops and her daughter's marriage was the first one in Vancouver. Marriages were held in homes. Later on the committee of Gurdwara insisted wedding be held in the Gurdwara but the feast was held at home. Most Indian people came after Canada increased the [immigration] quota. Then the quota was decreased. When visitors were allowed to come, more people came. In 1969 she went back for her son's marriage in India and lived there for 6 years. No visa was required at that time. They have land in their village. Everybody planned to earn money and go back. They purchased land in Punjab with the money earned in Canada. They never thought they would settle permanently in Canada. There was a store that served the Indian community on 2nd Avenue in Vancouver, which closed after the death of its owner. At the time of the partition in India in 1947 all the Indians were living together peacefully in Canada. Muslims and Hindus also used to go to Gurdwara. There was no regional differentiation among the people from different places in Punjab, such as Malwa, Doaba and Majha. Gurdwaras were at Vancouver, mill side, Victoria, New Westminster. Gurdwara of mill side was built by a white people. Once that Gurdwara burned down but the white people rebuilt it. After the mill closed down that Gurdwara was removed from there. In 1924 a Jatha from the Vancouver Gurdwara went to Punjab to participate in Jaito's Jatha. Every Sunday Kirtan [singing of hymns] were held in the Gurdwara. Initially men cooked the langar [free community kitchen] in the Gurdwara as there weren't women. When the women came they took charge of langar. People sent money for Doaba Sudhar, Malwa Sudhar [local development programs] in Punjab. Many people brought nephews and friends children to Canada claiming they were their children, but the Canadian Government saw them as illegal immigrants and ordered them deported. The community contributed money to fight their case. Pandia fought their case and as a result about 300 people were permitted to stay. Her children did not face any problems in school. The teachers were very good. Now her grandchildren also speak Punjabi. ;ਧੰਨ ਕੌਰ ਜੌਹਲ 1923 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੰਡਿਆਲੇ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਲਕੱਤੇ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ 1914 ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਾਪਿਸ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਹਾਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਕੇਸ ਲੜਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਊ ਉਤੇ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ ਬਾਦ ਵਿਚ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਈਆਂ। ਇੰਡੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਪੜੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਧੰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਟਾਇਲ ਦੇ ਕਪੜੇ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦ ਲਏ ਸਨ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ੳਨਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਟਾਈਲ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਸਨ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਉਨਾਂ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਕਪੜੇ ਬਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਸਿਰਫ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਣ ਲਗਿਆਂ ਪਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਰਵਾਇਤੀ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡ੍ਰੈਸ ਹੈ। 1930 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਸੀ । ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ 10 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਟੱਰਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ ਪਰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਉਤੇ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਂ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਪਰ ਇਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵੈਲਫੇਅਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਵੈਲਫੇਅਰ ਲੈਣਾ ਆਪਣਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਵਡੀ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾਣ ਲਈ ਟਿਕਟਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਉਨਾਂ ਟਿਕਟਾਂ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਖਾਣਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਮਿਲੇ, ਯੁਨੀਅਨ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਵੀ ਵਧ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਯੁਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਢ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਯੁਨੀਅਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਵਰਕਰ ਯੁਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨੀ ਉਜਾੜ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਘਰ ਖਰੀਦਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਲੋਕ ਕਿਰਾਇਆਂ ਉਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ 8-10 ਡਾਲਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਊ ਉਤੇ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਘਰ ਖਰੀਦਿਆ। ਬਹੁਤ ਘਟ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀ ਦੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਪੂਰ ਸਾੱਅ ਮਿੱਲ, ਮਿਓ ਸਾੱਅ ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਜੌਹਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਿੱਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਇਕ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੋ ਡਾਲਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਕ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਵਰਕਰਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਂਦੀਆਂ ਸਨ । ਔਰਤਾਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਕੇ ਬਿਤਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਨੇ 15 ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸਾਲ ਤਕ ਲਕੜਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਉਤੇ ਰੋਟੀ ਬਣਾਈ ਹੈ । 1943 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਹੀਟਰ ਉਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਫ ਸਫਾਈ ਲਈ ਘਰਾਂ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਕਾਰ ਚਲਾਉਣੀ ਸਿਖ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਬੀਚ ਉਤੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਅਨਪੜ ਸੀ ਪਰ ਗੋਰੇ ਲੜਕਿਆਂ ਕੋਲੋਂ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖ ਲਈ। ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਰੇਡੀਓ 1939 ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਘਟ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਰੇਡੀਓ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਰੇਡੀਓ ਉਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਆਏ ਸਨ। 1969 ਤੋਂ ਬਾਦ ਇੰਡੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਕੈਮਲੂਪਸ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਧੰਨ ਕੌਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਦ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜੋਰ ਪਾਏ ਜਾਣ ਉਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਲਗ ਪਏ ਪਰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੋਟੀ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕੋਟਾ ਖੁੱਲਣ ੳਪਰੰਤ ਆਏ। ਬਾਦ ਵਿਚ ਕੋਟਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਫਿਰ ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ। 1969 ਵਿਚ ਧੰਨ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਦੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਤਕ ਰਹੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀਜ਼ੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਕੇ ਵਾਪਿਸ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਮਾਏ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇਕ ਸਟੋਰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਐਵਨਿਊ ੳਤੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਸਟੋਰ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਮਨ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਲਾਵਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਲਵਈ, ਦੁਆਬੀਆ ਜਾਂ ਮਝੇਲ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਾਈ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਮਿੱਲ ਸਾਈਡ, ਨਿਉ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮਿੱਲ ਸਾਈਡ ਵਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਕ ਗੋਰੇ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਗੋਰੇ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਮਿੱਲ ਸਾਈਡ ਵਾਲੀ ਮਿੱਲ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਥੋਂ ਹਟਾਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। 1924 ਵਿਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਇਕ ਜੱਥਾ ਜੈਤੋ ਦੇ ਜੱਥੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਕੀਰਤਨ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦੀਵਾਨ ਲਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਰੂਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਲੰਗਰ ਆਦਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬਾਦ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੁਆਬਾ ਸੁਧਾਰ, ਮਾਲਵਾ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਪੈਸੇ ਭੇਜਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ, ਭਾਣਜੇ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਪਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਓ ਦਸ ਕੇ ਮੰਗਾਏ ਸਨ ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਦਿਆਂ ਵਾਪਿਸ ਭੇਜਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਪੈਸੇ ਦਿਤੇ। ਪਾਂਡੀਆ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਕੇਸ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੋਈ 300 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਧੰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਟੀਚਰਾਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀਆਂ ਸਨ। ਅਜ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਪੋਤੀਆਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ।